Η ύψωση του Τιμίου Σταυρού.

Υπό Γεωργίου - Μιχαήλ Δ. Καραχάλιου.

Στις 14 Σεπτεμβρίου, η Ορθοδοξία γιορτάζει την ύψωση του Τιμίου Σταυρού. Στην εκκλησιαστική μας ιστορία υπάρχουν τρείς υψώσεις του Τιμίου Σταυρού. Η πρώτη ύψωση είναι τότε που σταυρώθηκε ο Χριστός , η δεύτερη ύψωση είναι τότε που η Αγία και Ισαπόστολος Αυτοκρατόρισσα Αυγούστα Ελένη, η μητέρα του Αγίου και Ισαποστόλου Αυτοκράτορος Αυγούστου Κωνσταντίνου του Μεγάλου, βρήκε τον Τίμιο Σταυρό και τον ανύψωσε στο ναό της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα, τέλος, η τρίτη ύψωση είναι η θριαμβευτική επιστροφή στην Ιερουσαλήμ του Τιμίου Σταυρού τον οποίο είχαν πάρει οι Πέρσες όταν κατέλαβαν την πόλη και τον επέστρεψαν όταν τους  νίκησε ο Aυτοκράτορας Ηράκλειος o Μέγας.

Η σταύρωση του Χριστού είναι ένα ιστορικό γεγονός το οποίο βεβαιώνεται από πληθώρα πηγών, χριστιανικών και μη.

Ομοίως και η επαναφορά του Σταυρού, τον οποίο  είχαν πάρει οι Πέρσες από τον Ναό της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα, από τον Αυτοκράτορα Ηράκλειο είναι γεγονός που περιγράφεται από πηγές σύγχρονες της εποχής εκείνης.

Η εύρεση όμως του Τιμίου Σταυρού, επί του οποίου σταυρώθηκε ο Χριστός, από την  Αγία και Ισαπόστολο Αυτοκράτειρα, Αυγούστα Ελένη, την μητέρα του Αγίου και Ισαποστόλου Αυτοκράτορα, Αυγούστου Κωνσταντίνου του Μεγάλου, κατά το ταξίδι της στους Αγίους Τόπους δεν μαρτυρείται από πηγές σύγχρονες με την εποχή εκείνη. Σύμφωνα με την σύγχρονη ιστορική έρευνα η διήγηση για την εύρεση του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού του Σωτήρoς από την Αγία και Ισαπόστολο Αυτοκράτειρα και Άγουστα Ελένη είναι ένας μεταγενέστερος ο θρύλος ( βλέπε σχετικά Κ. Βάζου, Οι Αυτοκρατόρισσες του Βυζαντίου,  τόμος Α', σελίς 113, Αθήνα 1965 ). Ο σοφός βυζαντινολόγος και δάσκαλος μου στη μελέτη της ιστορίας του βυζαντινού κράτους και της μεθοδολογίας της ιστορικής έρευνας από τις πηγές της ιστορίας, ο αοίδιμος Μητροπολίτης Επιδαύρου (ΓΟΧ) Κωνστάντιος Βαρζός, επίκουρος καθηγητής της ιστορίας του βυζαντινού κράτους της φιλοσοφικής σχολής του πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, θεωρεί την διήγηση περί την εύρεση του Τιμίου Σταυρού μη γνήσιο κατασκεύασμα του Ε' μ. Χ. αιώνος και ιδού γιατί:

Η Αγία Ελένη επήγε στα Ιεροσόλυμα το 327 μ. Χ. και έφυγε από εκεί το 328, απέθανε δε το 329 ή 330. Ο γνωστός σ' εμάς ως Ανώνυμος ( ήταν προσκυνητής ) ιστορικός συγγραφέας βρισκόταν στα Ιεροσόλυμα το 333 και στην έκθεση του ταξιδιού του που μας άφησε αναφέρει λεπτομερώς τα σχετικά με το ταξίδι της Αγίας Ελένης στους Αγίους Τόπους χωρίς να αναφέρει κάτι για το τόσο σημαντικό θέμα του θαύματος της εύρεσης του Τιμίου Σταυρού ( βλέπε περί του Ανωνύμου στον Βαρζό ένθα ανωτέρω, σελίς 113 ).

Αλλά και ο Καισαρείας Ευσέβιος ( ή Ψευδοευσέβιος, περί του χαρακτηρισμού αυτού βλέπε Βαρζό ενθ. ανωτ. σελ. 44, υποσημ. 26 ) δεν αναφέρει κάτι σχετικό με την εύρεση του Τιμίου Σταυρού στο έργο του «Εις τον βίον Κωνσταντίνου του Βασιλέως λόγοι τέσσαρες» (PG, vol. 20, col. 905 - 1229).

   Την εξιστόρηση  περί την εύρεση του Τιμίου Σταυρού από την Αγία Ελένη την συναντάμε για πρώτη φορά σε συγγραφείς του ε' αιώνα, ήτοι στον Θεοδώρητο τον Κύρρου ( Εκκλ. Ιστορία, P G, vol. 82, col. 960 ), τον Σωκράτη τον Σχολαστικό ( Εκκλ. Ιστορία, P G, vol. 67, col. 117 ) και τον Σωζομενό ( Ερμεία Σωζομενό Σαλαμίνιο ) (Εκκλ. Ιστορία, P G, vol. 67, col. 932 - 933 ).

( P G σημαίνει Patrologia Graeca, ήτοι Ελληνική Πατρολογία και είναι έκδοση του Αββά J.P. Migne στο Παρίσι κατά τα έτη 1857 - 1866. Στην Ελλάδα η σειρά αυτή επανεκδίδεται από τον πρωτοπρεσβύτερο π. Ιωάννη Διώτη από το 1987 και  περατώθηκε τον Μάρτιο του 2007. Η σειρά αυτή αποτελείται από 161 τόμους εκ των οποίων ο 16 τόμος και ο 87 τόμος περιλαμβάνουν τρία τεύχη  και ο 86 τόμος δύο τεύχη,  άρα το σύνολο των βιβλίων της σειράς είναι 167. Με την ευκαιρία αυτή θέλω να υπογραμμίσω ότι ο πατήρ Ιωάννης Διώτης με την εκδοτική του αυτή προσπάθεια πέτυχε σε εκείνο στο οποίο απέτυχε  η Ακαδημία Αθηνών, η Εκκλησία της Ελλάδος και το Βατικανό. Θεωρώ δε, ότι αξίζει κάθε τιμή και έπαινος στο φιλόπονο αυτό κληρικό ).

Σχετικά δε με τον Σταυρό που ανύψωσε η Αγία Ελένη στο ναό της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα νομίζω ότι πρέπει να ήταν κάποιος Σταυρός ο οποίος να θύμιζε στους πιστούς την σταύρωση  και που με τα χρόνια θεωρήθηκε ότι είναι ο πραγματικός ο Σταυρός του Χριστού και πλάστηκε έτσι και η σχετική διήγηση για την εύρεσή του. Πάντως αυτός είναι ο Σταυρός τον οποίο, αιώνες μετά, απήγαγε από τα Ιεροσόλυμα ο βασιλιάς των Περσών Χοσρόης  και τον επανέφερε στη θέση του, αφού νίκησε τους Πέρσες, ο Αυτοκράτορας του Βυζαντίου Ηράκλειος ο Μέγας.               

Ευρυκλής Λαχάρους Λακεδαιμόνιος ( 63 πΧ. – 14 μΧ. ).

Υπό Γεωργίου - Μιχαήλ Δ.  Καραχάλιου

Μετά τον εμφύλιο πόλεμο μεταξύ του Οκταβιανού και του Αντωνίου, του οποίου η καθοριστική αναμέτρηση υπήρξε η ναυμαχία του Ακτίου ( 12 Σεπτεμβρίου 31 π.Χ. ), ο νικητής Οκταβιανός υπήρξε μεγαλόψυχος με εκείνες τις πόλεις που με επικεφαλής την Αθήνα είχαν ταχθεί στο πλευρό του Αντωνίου, υπήρξε όμως και πλέον ευνοϊκός για εκείνες τις πόλεις, που με επικεφαλής τη Σπάρτη, είχανε συμπαραταχθεί μαζί  του στον αγώνα κατά του Αντωνίου.

Ειδικά στην Σπάρτη, η οποία είχε φιλοξενήσει και την σύζυγό του Λιβία πριν τον γάμο τους, όταν το 40 π.Χ. είχε καταφύγει εκεί λόγω των εμφυλίων συγκρούσεων στην Ιταλία, ο Οκταβιανός επεφύλαξε τιμές και ανταμοιβές μεγάλες. Παραχώρησε στην δικαιοδοσία τον Σπαρτιατών το νησί των  Κυθήρων, την Καρδαμύλη, τις Φαρές και την Θουρία, όλες πόλεις μεσσηνιακές ( Δίων Κάσσιος, βιβλ. 54, 7, στην Roman History, vol. VI, p. 299, εκδ. Loeb, London 1917 ). Ανέθεσε στους Λακεδαιμονίους την προεδρία των Ακτείων, αγώνων που είχε θεσπίσει σε ανάμνηση της νίκης στο Άκτιο και που ελάμβαναν χώρα ανά πενταετία ( πεντετηρικοί αγώνες ) (Βίκτωρος Δουρουύ, Ακαδημαϊκού, Ιστορία των Ρωμαίων, σ. 602 - 603, εκδ. Παρασκήνιον, Αθήνα Ιούνιος 2000 ). Τέλος, το 21 π.Χ. επισκέφτηκε ο Οκταβιανός την Σπάρτη και παρακάθισε στα συσσίτια αυτής (Σπ. Λάμπρου, Ιστορία της Ελλάδος, τόμος Γ', σελ. 90 -91, εκδ. Δημιουργία, Αθήνα 1998 και Σαράντης Ι. Καργάκος, Ιστορία της Σπάρτης, τόμος Β', σελ. 714, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 2006).

 Τα συσσίτια ήταν κοινά γεύματα που κατ' ουσία αποτελούσαν συνεστιάσεις στρατοπέδου, ένας θεσμός πολιτικοστρατιωτικός ο οποίος στόχευε στην τόνωση των δεσμών μεταξύ των Λακώνων. Τα κοινά γεύματα, που τα είχε θεσπίσει ο αρχαίος Σπαρτιάτης νομοθέτης Λυκούργος, επιβάρυναν έκαστο των πολιτών, στη δωρική δε διάλεκτο ονομάζονταν «φιδίτια» ή «ανδρεία» διότι απευθύνονταν αποκλειστικά στον ελεύθερο άρρενα πληθυσμό. Τα συσσίτια διεξάγονταν με την προσφορά του «μέλανος ζωμού»,  η δε συμμετοχή τους σ' αυτά ήταν απαραίτητη προϋπόθεση για την απονομή σε έναν Λάκωνα πολιτικών δικαιωμάτων ( Εγκυκλοπαίδεια του Ηλίου, λήμμα Λυκούργος ).

Η Ελλάς μετά τους τρεις ρωμαϊκούς εμφυλίους πολέμους, ήτοι του Καίσαρος κατά του Πομπηΐου, των Βρούτου και Κασσίου κατά Οκταβιανού και Αντωνίου και, τέλος, του Οκταβιανού κατά του Αντωνίου, έπαθε μεγάλες καταστροφές, οι οποίες όμως επουλώθηκαν κατά την μακρόχρονη ειρηνική περίοδο που ακολούθησε.

Η Ελλάς έγινε επαρχία του ρωμαϊκού κράτους, την οποία διοικούσε ένας ανθύπατος  με έδρα την Κόρινθο. Η θητεία του ανθυπάτου αυτού ήταν  ετήσια, αλλά στην δικαιοδοσία του δεν υπαγόταν όλη η Ελλάς γιατί πολλές πόλεις και περιοχές της εξακολουθούσαν να θεωρούνται από το ρωμαϊκό κράτος ελεύθερες και σύμμαχοι.

Έτσι η Αθήνα, η Σπάρτη, το κοινό τον Ελευθερολακώνων, το Άργος,  η Ελάτεια, οι Αβές ( αι Αβαί ), οι Θεσπιές, ή Τανάγρα, η Αιτωλία, η Ακαρνανία και η Θεσσαλία διατήρησαν την αυτονομία τους ως σύμμαχοι του ρωμαϊκού κράτους. Στην δικαιοδοσία του ανθυπάτου που είχε έδρα την Κόρινθο υπαγόντουσαν η Αχαϊκή συμπολιτεία, η Βοιωτία και η Φωκίδα.

Ειδικά η Αθήνα διατήρησε επί αιώνες, μέχρι του μεγάλου Κωνσταντίνου και των πρώτων διαδόχων του, το αρχαίο πολίτευμα της. Επί του Αυγούστου και των διαδόχων του προσαγορευόταν ως ελεύθερα και σύμμαχος πολιτεία ( civitas libera et foederata ) και απολάμβανε όλων των δικαιωμάτων του ελεύθερου συμμάχου κράτους. Επί του αυτοκράτορα Τιβέριου ( 14 - 37 μ.Χ. ) ο Γερμανικός, θετός εγγονός του Αυγούστου, διερχόμενος από την Αθήνα ως ο Ρωμαίος στρατηγός, είχε προ αυτού έναν μόνο ραβδούχο ( lictorem, lictor στην ονομαστική ) προπορευόμενο γιατί δεν επιτρεπόταν σε ελεύθερη πόλη να έχει περισσότερους ( Tacit. Annales II, 53 , στον Τacitus, vol. III, εκδ. Loeb, London 1931 ).

Στην δικαιοδοσία του Ρωμαίου ανθυπάτου υπαγόταν μόνο η Αχαϊκή  συμπολιτεία, η Βοιωτία και η Φωκίδα. Γι αυτό τον λόγο  η επαρχία έφερε το όνομα Αχαΐα και όχι Ελλάς.

Βέβαια οι ελεύθερες και αυτόνομες εκείνες πόλεις και περιοχές δεν διέφευγαν τον έλεγχο του ρωμαϊκού κράτους, αλλά η ελευθερία και η αυτονομία τους είχαν τα όρια τους και οι αυτοκράτορες της Ρώμης, είτε άμεσα είτε διά του ανθυπάτου της Κορίνθου, επενέβαιναν πολλές φορές στα εσωτερικά των πόλεων και των χωρών εκείνων. Αλλά οι πόλεις αυτές ήταν απαλλαγμένες από φόρους, δεν κατεχόντουσαν από τα ρωμαϊκά στρατεύματα και η διακυβέρνηση της καθεμιάς γινόταν σύμφωνα με τους πατροπαράδοτους νόμους και θεσμούς τους.

Έτσι στις περιοχές αυτές αναπτύχθηκε μια ειδικού τύπου ανεξαρτησία η οποία τις βοήθησε να διατηρήσουν τον εθνικό τους χαρακτήρα. Στις περιοχές αυτές αναδείχθηκαν Έλληνες άρχοντες, φίλοι των Ρωμαίων, οι οποίοι πολλές φορές χρησιμοποιήθηκαν στα ανώτατα αξιώματα της κεντρικής ο ρωμαϊκής εξουσίας και άλλες φορές τους ανατέθηκε από τους Ρωμαίους Αυτοκράτορες κάποια αποστολή σε μια άλλη χώρα που ήταν κάτω από την κυριαρχία  της Ρώμης (Κ. Παπαρρηγοπούλου, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους , βιβλίον όγδοον, σελ. 28 – 29 και 31 - 33, εκδ. ΣΤ', Αθήναι 1932).

Χαρακτηριστικός τύπος ενός τέτοιου Έλληνα άρχοντα φίλου των Ρωμαίων είναι ο Σπαρτιάτης Ευρυκλής ο γιος του Λαχάρους, τον οποίον ο φίλος του αυτοκράτορας Οκταβιανός Αύγουστος έκανε ηγεμόνα των Λακεδαιμονίων.

Ο Λάχαρης, ο οποίος θεωρούσε γενάρχες της οικογένειας του τους Διοσκούρους,  είχε καταδικαστεί από τον Αντώνιο σε θάνατο για ληστρικές επιδρομές που διέπραξε σε βάρος των κατοίκων περιοχών πλησίον της Σπάρτης. Και ίσως οι πράξεις αυτές για τους Σπαρτιάτες να  θεωρούντο σύμφωνες με τον πατροπαράδοτο σπαρτιατικό νόμο και ίσως ακόμη να θεωρούντο  μία μορφή μεσσηνιακού πολέμου , αλλά για τον Ρωμαίο Αντώνιο ήταν πράξεις εγκληματικές κι έτσι ο Λάχαρης, που τις διέπραξε, καταδικάστηκε σε θάνατο διά πελεκισμού.

Μετά λίγο καιρό από τα γεγονότα αυτά άρχισε ο εμφύλιος πόλεμος μεταξύ του Αντωνίου και του Οκταβιανού, στον οποίο οι Σπαρτιάτες πολέμησαν στο πλευρό του Οκταβιανού ( Παπαρρηγόπουλος ενθ. ανωτ. και Σπ. Λάμπρος ενθ. ανωτ. και Σαράντης Ι. Καργάκος, Ιστορία της Σπάρτης, τόμος Β', σελ. 712 - 713, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 2006 ). Κατά τη ναυμαχία του Ακτίου ο Ευρυκλής πολέμησε με μεγάλη γενναιότητα επιθυμώντας να εκδικηθεί το θάνατο του πατέρα του. Όταν σε κάποια φάση της ναυμαχίας η Κλεοπάτρα έφυγε με τα εξήντα πλοία της και έγινε αντιληπτή από τον Αντώνιο, εκείνος την ακολούθησε και ανέβηκε μάλιστα στην ναυαρχίδα της την «Αντωνία». Εκείνη την στιγμή εμφανίστηκαν πλοία από τον στόλο του Οκταβιανου  και άρχισαν να καταδιώκουν τους φυγάδες τον. Ένα από αυτά ήταν και το πλοίο του Ευρυκλή, το οποίο διακρίθηκε για την επιμονή με την οποίαν καταδίωκε τον Αντώνιο. Ο Ευρυκλής πλήρης πολεμικής μανίας έσειε με ανυπομονησία την λόγχη του και κοιτούσε προς την κατεύθυνση της  ναυαρχίδας του Αντωνίου έτοιμος, μόλις θα πλησίαζε  σε αποστολή βολής, να τον χτυπήσει εκτοξεύοντας τη λόγχη εναντίον του. Ήταν τόσο μεγάλη η επιμονή του Ευρυκλή στο να καταδιώκει το πλοίο του Αντωνίου, ώστε ο τελευταίος με αγανάκτηση κραύγασε απευθυνόμενος προς τον διώκτη του:

- Τις ο διώκων Αντώνιον;

Για να λάβει ευθύς αμέσως την απάντηση:

- Ευρυκλής ο Λαχάρους, τη του Καίσαρος τύχη τον του πατρός εκδικών θάνατον.

Τελικά όμως δεν κατόρθωσε ο Ευρυκλής να πλήξει τη ναυαρχίδα, αλλά κυρίευσε το δεύτερο μετά τη ναυαρχίδα διοικητικό πλοίο, το οποίο λαφυραγώγησε καθώς και άλλο ένα πλοίο, εντός του οποίου βρισκόντουσαν πολυτελή σκεύη και πράγματα μεγάλης αξίας             ( Πλουτάρχου, Αντώνιος, § § 66 & 67, στους Parallel Lives, vol. IX, pp. 289 – 291, εκδ. Loeb, London 1920 ).

Την ιστορία αυτή την διηγήθηκε στον Πλούταρχο ο απόγονος του Ευρυκλή συγκλητικός Julius Eurycles Herculanus και στον οποίο ο Πλούταρχος πιθανότατα αφιέρωσε το έργο του «Περί του εαυτόν επαινείν ανεπιφθόνως» ( Πλουτάρχου Αντώνιος, § 67, υποσημείωση 312 – σχόλιο σελ. 571, εκδ. Ζήτρος, Θεσσαλονίκη 2006 ). 

Μετά την περίλαμπρη νίκη ο Οκταβιανός αντάμειψε τον Ευρυκλή δίνοντας του τον τίτλο του Ρωμαίου πολίτη και εντάσσοντας τον στην Φαβία φυλή της Ρώμης με το όνομα Γάιος Ιούλιος Ευρυκλής προς τιμήν του Ιουλίου Καίσαρος (Σωκράτης Β. Κουγέας, Γάιος Ιούλιος Ευρυκλής, στο αφιέρωμα Λακωνία, σελ. 31, εκδ. Παπαδήμας, Αθήνα 1998).

Ακόμη , ο Ευρυκλής έλαβε ως δώρο την νήσο Κύθηρα ως προσωπική του περιουσία και τον τίτλο του ηγεμόνα των Λακεδαιμονίων.  Ποιο ήταν το έργο του ως ηγεμόνα δεν γνωρίζουμε. Η Σπάρτη διατηρούσε κατά την εποχή εκείνη, αλλά και αργότερα, τους περισσότερους από τους αρχαίους θεσμούς της, ήτοι την εκκλησία του δήμου, την γερουσία, τους νομοφύλακες και τα λοιπά. Μόνον ο βασιλείς συνεχώς δεν αναφέρονται, αλλά απλώς εκ διαλειμμάτων. Όποτε μας επιτρέπεται να φανταστούμε ότι το αξίωμα που δόθηκε από τον Οκταβιανό στον Ευρυκλή ήταν η βασιλεία ( Παπαρρηγόπουλος ενθ. ανωτ. και Σπ. Λάμπρος ενθ. ανωτ. και Σ. Καργάκος, σ. 715 ). Σχετικά με τα Κύθηρα ο Στράβων μας δίνει την πληροφορία ότι ο Ευρυκλής από μόνος του τα κατέλαβε ως προσωπική του περιουσία( Στράβωνος Γεωγραφικά, βιβλίο 8, κεφ.5, § 1 στην Strabo Geography, vol. IV, p. 127, εκδ. Loeb, London 1937 ). Εδώ πρέπει να λάβουμε υπ όψη μας ότι ο Στράβων είναι σύγχρονος με τα γεγονότα ( 65 π.Χ. – 23 μ.Χ. ) και γι αυτό πρέπει να θεωρήσουμε ότι η πληροφορία είναι ακριβής. 

Αλλά σε ένα άνθρωπο σαν τον Ευρυκλή θα είχε πολύ μικρή αξία η τιμή που του έγινε και τα όσα απέκτησε . H Σπάρτη ήταν πολύ μικρή γι αυτόν, είχε χάσει την παλιά της αίγλη και η στρατιωτική της δυνατότητα ήταν μηδαμινή. Έτσι ο Ευρυκλής αποφάσισε να ζητήσει αλλού την τύχη του και γι αυτό ταξίδεψε στην Ιουδαία, όπου παρέμεινε φιλοξενούμενος του Ηρώδη από το 10 ως το 9 π.Χ. ( Ήλιος, λήμμα Ευρυκλής ). Δεν είναι παράξενο το ότι ένας Σπαρτιάτης ηγεμών αποφάσισε να μεταβεί στην γη του Ιορδάνη παρά σε κάποιο άλλο μέρος, γιατί από πολύ καιρό οι Έλληνες διατηρούσαν άκρως φιλικές σχέσεις με τους Ιουδαίους. Το 144 π.Χ. οι Σπαρτιάτες συνομολόγησαν συνθήκη φιλίας με τους Ιουδαίους και το 136 π.Χ. απέστειλαν συγχαρητήριες επιστολές προς τον τότε αρχιερέα Σίμωνα. Το 126 π.Χ., επί άρχοντος Αγαθοκλέους, έφτασε στην Αθήνα η πρεσβεία του αρχιερέα και εθνάρχου των Εβραίων Ιωάννου Υρκανού, και ο Δήμος των Αθηναίων εξέδωσε ψήφισμα προς τιμήν του ηγεμόνα εκείνου ( Παπαρρηγόπουλος ενθ. ανωτ. ). Η πολιτική κατάσταση που επικρατούσε στην Ιουδαία την εποχή της επίσκεψης του Ευρυκλέους ήταν εξαιρετικά ωφέλιμη για έναν άτομο πανούργο όπως αυτός. Στην Ιουδαία κατά την εποχή εκείνη και βασίλευε ο Ηρώδης, τον οποίο είχαν βρει πολλές οικογενειακές συμφορές και ιδίως από την αντιζηλία των γιων του, του πρωτοτόκου Αντιπάτρου από την μια μεριά και των Αριστόβουλο και Αλέξανδρό από την άλλη. Τον Αντίπατρο τον είχε αποκτήσει ο Ηρώδης από την πρώτη σύζυγό του Δωρίδα (Δωρίς, Doris) και  τους Αριστόβουλο και Αλέξανδρό τους είχε αποκτήσει από την δεύτερη σύζυγο του Μαριάμνη την Α'.

Η Μαριάμνη ήταν εγγονή του Ασμοναίου ηγεμόνα της Σαμάρειας Υρκανού του β'. Ο Ηρώδης  είχε λάβει δύο συζυγούς με το όνομα Μαριάμνη από τις συνολικά δέκα συζύγους του, από τις οποίες απέκτησε  δέκα γιούς και πέντε θυγατέρες ( Ήλιος, λήμμα Ηρώδης ).

Η δεύτερη Μαριάμνη έγινε σύζυγός του το 23 π.Χ. και έμεινε στην ιστορία με το παρωνύμιο «αρχιερατική» γιατί ο Ηρώδης αναγόρευσε τον ιερέα πατέρα της Βοήθο σε αρχιερέα προκειμένου να την ευχαριστήσει ( Σάββα Χ. Αγουρίδη, Ιστορία των χρόνων της Καινής Διαθήκης, σ. 267, εκδόσεις Πουρνάρα , Δ' έκδοση, Θεσσαλονίκη 1985 ). Την εποχή που λαμβάνουν χώρα στην αυλή του Ηρώδη αυτές οι οικογενειακές συμφορές έφθασε ο Ευρυκλής  στα Ιεροσόλυμα και ευρισκόμενος στο μέσον των οικογενειακών ερίδων και τον ραδιουργιών αναμίχθηκε  σε αυτές, σαν φίλος και σύμβουλος πότε του ενός και πότε του άλλου εκ των γιών του Ηρώδη. Υπ όψιν ότι τον Ευρυκλή ο Ηρώδης ο Μέγας τον γνώρισε το 12 π.Χ. όταν επισκέφτηκε την Ολυμπία ως αγωνοθέτης και έτσι έγιναν φίλοι (Σωκράτης Β. Κουγέας, Γάιος Ιούλιος Ευρυκλής, στο αφιέρωμα Λακωνία, σελ. 32, εκδ. Παπαδήμας, Αθήνα 1998).

 Για τις '' καλές '' υπηρεσίες του έλαβε τεράστια χρηματικά ποσά  ως δώρα τόσο από τον πατέρα βασιλιά Ηρώδη όσο και από τoν πρωτότοκο γιο του Αντίπατρο.

Ακόμη, ο Ευρυκλής υπήρξε σύμβουλος του ενός εκ των δύο γιων του Ηρώδη από την Μαριάμνη Α’ του Αλεξάνδρου, ο οποίος είχε λάβει σύζυγο την θυγατέρα του βασιλιά της Καππαδοκίας Αρχελάου Γλαφύρα.

 Η Γλαφύρα μετά την εκτέλεση του συζύγου της και τον θάνατο του Ηρώδη   παντρεύτηκε  τον ανδράδελφό της ( κουνιάδο της ) και διάδοχο του θρόνου Αρχέλαο, μετά τον θάνατο του οποίου έλαβε σε τρίτο γάμο τον βασιλιά της Νουμιδίας Ιόβα τον β' ( Ήλιος, λήμματα: Αριστόβουλος, Αρχέλαος, Γλαφύρα ).  Ο βασιλιάς  της Καππαδοκίας Αρχέλαος φιλοδώρησε  και αυτός με πολύ μεγάλο χρηματικό ποσό τον Ευρυκλή . Η διαμάχη στην οικογένεια του Ηρώδη έληξε με την θανάτωση και των δύο γιών του Αλεξάνδρου και Αριστιβούλου, για την οποία δεν ήταν άμοιρος πάσης ευθύνης ο Ευρυκλής.

Η έρις αυτή στην οικογένεια του Ηρώδη ξεκίνησε όταν επέστρεψαν από την Ρώμη, που είχαν πάει για σπουδές φιλοξενούμενα από τον Οκταβιανό ( κατοικούσαν στο σπίτι του ), τα δυο παιδιά του Ηρώδη Αλέξανδρος και Αριστόβουλος και έγιναν με ενθουσιασμό δεκτά από τον λαό που στέναζε κάτω από την τυραννία του όχι Ιουδαίου, αλλά Ιδουμαίου βασιλιά Ηρώδη, εγκάθετου των Ρωμαίων και φιλέλληνα,  κατά τον Ιώσηπο, που γράφει γι’ αυτόν ότι:  «Έλλησι πλέον ή Ιουδαίοις οικείως είχεν» ( Ιουδαϊκή Αρχαιολογία, ΧΙV, 7, 13).

 Αυτά τα δύο παιδιά ο Ηρώδης τα είχε από την δεύτερη σύζυγό του Μαριάμμη Α’ ( ο Ηρώδης έλαβε και άλλη σύζυγο με το όνομα Μαριάμνη ), την κόρη του Αλεξάνδρου Ασμοναίου και της Αλεξάνδρας της κόρης του Υρκανού Β’ ηγεμόνα της Σαμάρειας. Οι γονείς της Μαριάμνης Α’ ήταν εξαδέλφια μεταξύ τους και ανήκαν στην βασιλική και αρχιερατική οικογένεια των Μακκαβαίων. Την Μαριάμνη, που ήταν εκπάγλου καλλονής, την πάντρεψε ο παππούς της Υρκανός Β’ ηγεμών της Σαμάρειας  με τον Ηρώδη για να τον ανταμείψει επειδή τον βοήθησε να νικήσει τον επαναστάτη Αντίγονο Ασμοναίο. Την Μαριάμνη ο Ηρώδης την αγαπούσε πολύ, αλλά στο τέλος την θανάτωσε μετά από συκοφαντίες της μητέρας του Κύπριδος ( Κύπρις στην ονομαστική ) και της αδελφής του Σαλώμης ότι δήθεν η Μαριάμνη σχεδίαζε να τον δηλητηριάσει. Όταν φονεύθηκε η Μαριάμνη το 29 π.Χ. ο γιος της Αριστόβουλος ήταν τριών ετών.

Η έριδα στην οικογένεια του Ηρώδη άρχισε όταν ο γιος του Αλέξανδρος πρόβαλε την αξίωση να γίνει διάδοχος του πατέρα του στον θρόνο, ως καταγόμενος από την μεριά της μητέρας του από τον ένδοξο Ιουδαϊκό οίκο των Μακκαβαίων και για τον λόγο αυτό υπερείχε από όλη την υπόλοιπη οικογένεια του Ηρώδη που ήταν Ιδουμαίοι και επομένως μη γνήσιοι Εβραίοι.

Η θεία των παιδιών και αδελφή του Ηρώδη Σαλώμη, αυτή που ήταν υπαίτια και για τον θάνατο της μητέρας τους Μαριάμνης Α’, με την βοήθεια του πρωτοτόκου γιου του Ηρώδη Αντιπάτρου από την πρώτη σύζυγό του Δωρίδα κατόρθωσε να τον πείσει ότι συνωμοτούσαν εναντίων του και έτσι πέτυχε να τους θανατώσουν το 7 π.Χ. Τότε ο Ηρώδης όρισε διάδοχό του τον Αντίπατρο, τον οποίο θανάτωσε λίγες ημέρες πριν να πεθάνει και ο ίδιος το 4 π.Χ. Ο λόγος της καταδίκης σε θάνατο του Αντιπάτρου ήταν ότι συνωμοτούσε κατά του πατέρα του. Πρόκειται περί αληθινής οικογενειακής τραγωδίας. Ο Οκταβιανός όταν του ζητήθηκε να επικυρώσει την εκτέλεση του Αντιπάτρου είπε με χιούμορ στα ελληνικά κάτι τέτοιο:

- Είναι προτιμότερο να είσαι υς ( γουρούνι, γενική υός ) παρα υιός του Ηρώδη.

 (Σάββα Χ. Αγουρίδη, Ιστορία των χρόνων της Καινής Διαθήκης, σ. 265 – 270, εκδόσεις Πουρνάρα, Δ' έκδοση, Θεσσαλονίκη 1985.

 Ήλιος, λήμματα : Αλέξανδρος, Αντίπατρος, Αριστόβουλος, Γλαφύρα, Ηρώδης.

 Wikipedia the free engyclodedia, λήμματα: Aristobulus IV, Herod, Mariamne.

  The Jewish on line Encyclopedia, λήμματα :

Herod, Mariamne ).

Πριν συνεχίσουμε πρέπει να σημειώσουμε ότι ο Ατιστόβουλος είχε λάβει ως σύζυγο την Βερενίκη θυγατέρα της θείας του Σαλώμης και του Κωστομάρου ( Costomar ). Τον Κωστόμαρο τον φόνευσε ο Ηρώδης και η Αδελφή του Σαλώμη δια των μηχανορραφιών της συνέβαλε στο θάνατο της Μαριάμνης Α’, των γιων της  Αλεξάνδρου και Αριστοβούλου, που ήταν και άντρας της κόρης της Βερενίκης ( Αγουρίδης, ενθ. ανωτ., σελ. 266 και Wikipedia, Aristobulus IV ). Δεν υπάρχει, νομίζω, αμφιβολία ότι η Σαλώμη υπήρξε άξια αδελφή του Ηρώδη στις εκτελέσεις μελών της οικογένειας της.

Σχετικά με την δράση του Ευρυκλή ο Ιώσηπος στην Ιουδαϊκή Αρχαιολογία του μας δίνει την ακόλουθη περιγραφή:

Εκείνη την περίοδο τα πράγματα στο σπίτι του Ηρώδη ήτανε πολύ άσχημα και η σχέση του με τους γιους του ήταν ακόμη χειρότερη. Ήτανε φανερό στον καθένα ότι το βασίλειο το απειλούσαν οι μεγαλύτερες συμφορές λόγω των συνωμοσιών που ελάμβαναν χώρα μέσα στο ίδιο το σπίτι του Ηρώδη. Σαν να μην έφθαναν όμως όλα αυτά, τα πράγματα χειροτέρεψαν ακόμα περισσότερο όταν έφτασε στην Ιουδαία ο Ευρυκλής ο Λακεδαιμόνιος, άνθρωπος με φήμη στην πατρίδα του αλλά με πολύ κακό χαρακτήρα, που του άρεσε η καλοπέραση και που μπορούσε να κολακεύει με τέτοια επιδεξιότητα που δεν φαινόταν σαν κόλακας. Όταν πήγε να επισκεφθεί τον Ηρώδη, που έδωσε πολλά δώρα και πήρε ακόμα περισσότερα και μεγαλύτερης αξίας από αυτόν, λόγω δε της επιδέξιας τακτικής του να προσεγγίζει τους ανθρώπους, κατάφερε να γίνει ένας από τους στενότερους φίλους του βασιλιά. Φιλοξενήθηκε στο σπίτι του πρωτότοκου γιου του Ηρώδη Αντίπατρου, αλλά είχε επίσης πρόσβαση και οικειότητα με τον Αλέξανδρο, επειδή επαινούσε την γυναίκα του Γλαφύρα και τον πεθερό του Αρχέλαο βασιλιά της Καππαδοκίας. Με αυτό τον τρόπο απέκτησε τη φιλία όλων. Η τακτική του Ευρυκλή ήταν να κολακεύει τον καθένα ξεχωριστά,  κατά τις ιδιαίτερες επαφές που είχε μαζί του, και να του δίνει την εντύπωση ότι συμπεριφερόταν σε όλους τους άλλους φιλικά προκειμένου να εξυπηρετεί αυτόν και μόνο. Με αυτό τον τρόπο απέσπασε την εμπιστοσύνη του Αλέξανδρου, ο οποίος ήταν πολύ νέος, και τον έπεισε το τι μπορούσε να μιλήσει με ασφάλεια σε αυτόν για τα προβλήματα του. Ο Αλέξανδρος τον εμπιστεύτηκε  και του αποκάλυψε ότι ο πατέρας του είχε αποξενωθεί από κείνον και τον αδελφό του (Αριστόβουλο), του μίλησε ακόμα για όσα είχαν συμβεί στη μητέρα τους και για το πως ο Αντίπατρος είχε υπονομεύσει τη θέση τους μέσα στη βασιλική οικογένεια και ήταν πλέον πανίσχυρος. Ήταν δε τόσο δύσκολη θέση τους γιατί ο Ηρώδης τους μισούσε τόσο πολύ, ώστε δεν τους μιλούσε κατά τα δείπνα και τις άλλες συγκεντρώσεις. Την εκμυστήρευση αυτή του Αλέξανδρου τη μετέφερε ο Ευρυκλής αυτούσια στον Αντίπατρο λέγοντας του ότι το κάνει γιατί του είναι υποχρεωμένος για την τιμή που του έχει δείξει   και γιατί το θέμα είναι πολύ σοβαρό. Ακόμη, προέτρεψε τον Αντίπατρο να προσέχει τον Αλέξανδρο, επειδή η ένταση με την οποία του είχε μιλήσει με τον καθιστούσε ύποπτο πιθανής αυτοδικίας σε βάρος του. Τότε που αντί πατρός βασιζόμενος στα λεγόμενα του Ευρυκλή θεώρησε ότι είχε σαν κίνητρο των πράξεων του την καλή του θέληση και δίνοντας του πολύτιμα δώρα τον έπεισε να αναφέρει τη στιχομυθία με τον Αλέξανδρο στον Ηρώδη, ο οποίος όταν πληροφορήθηκε τα καθέκαστα από τον Ευρυκλή, τον πίστεψε αμέσως και θύμωσε πάρα πολύ με τον Αλέξανδρο. Προκειμένου δε να ευχαριστήσει, τον Ευρυκλή για τις υπηρεσίες που του πρόσφερε του έδωσε ως δώρο πενήντα τάλαντα.

Αφού έλαβε το τεράστιο αυτό ποσό ο Ευρυκλής από τον Ηρώδη, επισκέφτηκε στην Καππαδοκία τον πεθερό του Αλέξανδρου βασιλιά Αρχέλαο και αφού που μίλησε επαινετικά για το γαμπρό του τον ενημέρωσε ότι είχε συμβάλει αποφασιστικά στο να τον συμφιλιώσει με τον βασιλιά πατέρα του. Ακούγοντας αυτά τα λόγια  ο Αρχέλαος αισθάνθηκε ευγνωμοσύνη για τον Ευρυκλή και για να τον ευχαριστήσει του έδωσε κι αυτός χρήματα.

Μετά από αυτά ο Ευρυκλής και πριν να μαθευτεί η κακοήθεια, αναχώρησε για την πατρίδα του. ( Ιώσηπος, Ιουδαϊκή Αρχαιολογία, βιβλίο ΙΣΤ, 300 - 310, στο Josephus,    vol. VIII, Jewish Antiquities, book XV – XVII, pp. 330 – 334, εκδ,Loeb. London 1990 ). Εδώ πρέπει να σημειώσουμε ότι δεν παραθέτουμε το σχετικό κείμενο του Ιωσήπου σε μετάφραση, αλλά παρουσιάζουμε μία ακριβή περιγραφή των γεγονότων που καταγράφει η ιστορική αυτή πηγή βασιζόμενοι στα στοιχεία που αντλούμε από αυτήν.

Πρέπει, ακόμη, να αναφέρουμε ότι ο Ιώσηπος σε όσα μας παραδίδει περί του Ηρώδη χρησιμοποιεί δύο πηγές, μία κριτική, τις πληροφορίες  που αντλεί από αυτήν τις καταγράφει στην Ιουδαϊκή Αρχαιολογία, και μία άλλη πηγή, ευνοϊκή για τον Ηρώδη, που την χρησιμοποιεί στους Ιουδαϊκούς Πολέμους ( Αγουρίδης ένθα ανωτέρω, σ. 269 ).

Τα όσα αναφέρει ο Ιώσηπος στους  Ιουδαϊκούς Πολέμους (  βιβλίο Α’, κεφάλαιο XXVI ) σχετικά με την διαμονή του Ευρυκλή στην Ιουδαία είναι περισσότερο εκτεταμένα από την σχετική διήγηση της Ιουδαϊκής Αρχαιολογίας χωρίς να αναιρούν τα όσα αναφέρονται σ’ αυτήν. Η περιγραφή των περί του Ευρυκλή γεγονότων στους Ιουδαϊκούς Πολέμους μας δίνει κάποιες παραπάνω πληροφορίες, όπως θα δούμε στην συνέχεια.

Στην αρχή του ΧΧVI κεφαλαίου του Α' βιβλίου των Ιουδαϊκών Πολέμων, αφού περιγράφεται η άφιξη στην Ιουδαία του Ευρυκλή και όλα τα σχετικά με την ανταλλαγή δώρων με τον Ηρώδη,  μας δίδεται η πληροφορία, ότι πολύ σύντομα ο Ευρυκλής έγινε ένας από τους καλύτερους φίλους του βασιλιά, γιατί αυτός και όλο το παλάτι θεωρούσαν τιμή τους να  ευχαριστήσουν τον Σπαρτιάτη, από σεβασμό προς την πατρίδα του ( Ιουδαϊκοί Πόλεμοι, βιβλίο Α΄, 515 ).

Στη συνέχεια γίνεται περιγραφή των γεγονότων σχετικά με τη φιλοξενία στο σπίτι του Αντιπάτρου και τη φιλία που ανέπτυξε ο Ευρυκλής με τον Αλέξανδρο, ο οποίος τον σύστησε στον αδελφό του Αριστόβουλο. Ακόμη, μας πληροφορεί ο Ιώσηπος ότι ο Ευρυκλής υποκρίθηκε προς τον Αλέξανδρο ότι ήταν φίλος του, επειδή του είπε ψευδώς ότι ήταν παλιός φίλος του Αρχέλαου, δηλαδή του βασιλιά της Καππαδοκίας και πεθερού του Αλεξάνδρου ( Πόλεμοι, Α΄, 516 ). Στις μεταξύ τους συζητήσεις του ο Ευρυκλής κορόιδευε τον Αντίπατρο γιατί ενώ ήταν ο πρωτότοκος παρακολουθούσε με απάθεια όσα γίνονταν εις βάρος του από τους δύο ετεροθαλείς αδελφούς, του Αλέξανδρο και Αριστόβουλο.  Αλλά και τον Αλέξανδρο κορόιδευε στις ιδιωτικές συνομιλίες τους γιατί ανεχόταν τον Αντίπατρο, που ήταν γιος μιας ασήμαντης γυναίκας ( της Δωρίδος ) ενώ αυτός και ο αδελφός του ήταν παιδιά  βασίλισσας ( της Μαριάμνης της Ασμοναίας, που καταγόταν  από τον βασιλικό και αρχιερατικό οίκο των Μακαββαίων ). Ακόμη κορόιδευε τον Αλέξανδρο γιατί την αδυναμία του ενώ είχε πίσω του την ισχυρή υποστήριξη του βασιλιά πεθερού του. Μετά, λέγοντας τα ίδια και στον Αριστόβουλο, κατάφερε να κάνει τα δύο αδέλφια να κατηγορήσουν τον πατέρα τους.  Στην συνέχεια ενημέρωσε τον Αντίπατρο για τις συζητήσεις αυτές και λέγοντας του ότι κινδυνεύει η ζωή του από τα δυο ετεροθαλή αδέλφια του, έλαβε από αυτόν χρήματα προκειμένου να ενημερώσει σχετικά τον Ηρώδη ( Πόλεμοι, Α΄,  517 - 519 ). Στον Ηρώδη παρουσιάστηκε ο Ευρυκλής ως σωτήρας λέγοντας του ότι τα δυο παιδιά του σχεδίαζαν να τον δολοφονήσουν επειδή πίστευαν ότι ήθελε να δώσει το βασίλειο του παππού του Υρκανού στον πρωτότοκο γιο του, αλλά και για να εκδικηθούν για την μητέρα τους. Του είπε ακόμη, ότι μετά το  εγχείρημα εναντίον του θα κατέφευγαν στον πεθερό του Αλέξανδρου Αρχέλαος την Καππαδοκία ή ακόμη και στον Οκταβιανό ζητώντας να γίνει έρευνα για την τύχη του παππού τους και της μητέρας τους ( Πόλεμοι, Α', 523 - 524 ).

Στην συνέχεια ο Ευρυκλής άρχισε να διαβεβαιώνει τον Ηρώδη ότι ο μόνος από τους γιούς του που τον αγαπούσε ήταν ο Αντίπαπρος. Αυτός με τη σειρά του, θέλοντας να μπλέξει ακόμα περισσότερο τους δυο ετεροθαλείς αδελφούς του, παρουσίασε κάποιους ψευδομάρτυρες που τους κατηγόρησαν ότι συνωμοτούσαν με δύο πρώην αρχηγούς του βασιλικού ιππικού, τον Ιουκούνδο και τον Τύραννο. Μετά από αυτές τις κατηγορίες ο Ηρώδης  διέταξε να βασανίσουν τους δύο αυτούς αξιωματικούς, αλλά μπόρεσαν να τους αποσπάσουν οποιαδήποτε ομολογία. Τότε η πλευρά του Αντιπάτρου παρουσίασε μια επιστολή συνωμοτικού περιεχομένου επιβαρυντική για τον Αλέξανδρο προς τον φρούραρχο του Αλεξάνδρειου, στην οποία ζητούσε ο Αλέξανδρος και ο αδελφός του να καταφύγουν στο οχυρό όταν θα είχαν δολοφονήσει τον Ηρώδη και να βρουν εκεί υποστήριξη. Την επιστολή αυτή ο Αλέξανδρος τη χαρακτήρισε πλαστή και κατονόμασε σαν πλαστογράφου τον Διόφαντο, τον γραμματέα του Ηρωδείου, ο οποίος είχε την ικανότητα να πλαστογραφεί οτιδήποτε και που στο τέλος καταδικάστηκε σε θάνατο για πλαστογραφίες ( Πόλεμοι, Α΄, 526 - 529 ).

Από την ανάκριση δεν προέκυψε κάτι επιβαρυντικό για τους γιούς  του Ηρώδη και έτσι τους άφησε ελεύθερους αλλά, διέταξε να τους παρακολουθούν. Όσο για τον Ευρυκλή, ο οποίος σκηνοθέτησε όλη αυτή την ιστορία, ο Ηρώδης τον αποκάλεσε σωτήρα και ευεργέτη του και του χάρισε πενήντα τάλαντα. Τότε αυτός παίρνοντας αυτό το τεράστιο χρηματικό ποσό έφυγε για την Καππαδοκία, όπου πήρε και άλλα χρήματα από τον βασιλιά Αρχέλαο λέγοντας του ότι κατάφερε να συμφιλιώσει με τις ενέργειες που τον Ηρώδη με τον Αλέξανδρο. Μετά από αυτά γυρίσει στην Ελλάδα, όπου συνέχισε την εγκληματική του δράση με αποτέλεσμα να γίνει αίτιος εξεγέρσεων την Αχαΐα και τελικώς να καταδικαστεί από τον Καίσαρα ( Οκταβιανό Αύγουστο ) σε εξορία ( Πόλεμοι, Α΄, 530 - 531 ). 

Μετά την τεράστια αυτή  συγκομιδή χρημάτων επέστρεψε ο φίλος μας στη Σπάρτη, όπου άρχισε να ζει με πολυτέλεια και να κτίζει διάφορα λαμπρά οικοδομήματα ανά την Πελοπόννησο. Ξακουστά είναι τα λουτρά που έχτισε στην Κόρινθο διακοσμημένα με πράσινο πορφυρίτη λίθο από το λατομείο των Κροκεών (της σημερινής Λεβέτζοβας ) της Λακωνίας ( Παυσανίας, Β, 3, 5, εκδ. Teubner, Leipzig 1903 και Σπ. Λάμπρος ενθ. ανωτ. και Σ. Καργάκος, σ. 716). Τα λουτρά αυτά θεωρούντο μεγαλοπρεπέστερα από εκείνα που αργότερα έχτισε ο αυτοκράτορας Αδριανός στην ίδια πόλη. Αλλά και στη Σπάρτη οικοδόμησε μεγαλοπρεπές γυμνάσιο ( Παυσανίας, Γ, 14, 8, εκδ. Teubner, Leipzig, 1903 ) και ίδρυσε γυμνικούς αγώνες, η οποία εκτελούντο μέχρι των χρόνων του αυτοκράτορα Κομμόδου ( Παπαρρηγόπουλος, σ. 33 και υποσημείωση 1 της ίδιας σελίδας ). Όταν τους τελείωσαν τα χρήματα, τα οποία είχε φέρει από την Ιουδαία, άρχισε να καταπιέζει τους Σπαρτιάτες και τους άλλους Πελοποννησίους με αποτέλεσμα αυτή να παραπονεθούν επανειλημμένα στον Οκταβιανό, ο οποίος αφού απέτυχε να τον συνετίσει, αναγκάστηκε να τον εξορίσει προκειμένου να σταματήσει τις ταραχές τις οποίες η πλεονεξία που είχε προκαλέσει σε ολόκληρη την Πελοπόννησο. Ο σύγχρονος με τα γεγονότα και γι αυτό ακριβής στις πληροφορίες Στράβων μας πληροφορεί ότι ο Ευρυκλής απομακρύνθηκε από την φιλία που είχε με τον Οκταβιανό προκειμένου να διατηρηθεί στην εξουσία, αλλά γρήγορα την έχασε και ακολούθησε την μοίρα του, αντίθετα ο γιος του Γάιος Ιούλιος Λάκων δεν συνέχισε την ίδια τακτική με τον πατέρα του όσον αφορά την χρήση της φιλίας. Το σχετικό κείμενο του Στράβωνα λέγει:

«νεωστί δ’ Ευρυκλής αυτούς ετάραξε δόξας αποχρήσασθαι τη Καίσαρος φιλία πέρα του μετρίου προς την επιστασίαν αυτών, επαύσατο δ’ η αρχή ταχέως, εκείνου μεν παραχωρήσαντος εις το χρεών, του δ’ υιού την φιλίαν απεστραμμένου την τοιαύτην πάσαν» ( Στράβωνος, Γεωγραφικά, βιβλίο 8, κεφ. 5, § 5, στην Strabo Geography, vol. IV, pp. 137 – 139, εκδ. Loeb, London 1927 ).

Η μετάφραση του αποσπάσματος αυτού είναι η ακόλουθη:

’’ πρόσφατα δε ο Ευρυκλής αυτούς ( δηλαδή τους Λάκωνες ) αναστάτωσε επειδή πίστεψε ότι έπρεπε νααπορρίψει την φιλία με τον Καίσαρα ( δηλαδή τον Οκταβιανό, ο οποίος ήταν θετός γιος του Ιουλίου Καίσαρα ) σε βαθμό υπερβολικό με σκοπό να ασκεί την εξουσία πάνω σε αυτούς ( τους Λάκωνες ), αλλά έπαψε γρήγορα η ηγεμονία του, επειδή εκείνος μεν ( ο Ευρυκλής ) αποσύρθηκε στην μοίρα του, ο δε γοις του επέστρεψε στο καθεστώς της παλαιάς φιλίας ( προς τον Καίσαρα ).

Από αυτό το απόσπασμα του Στράβωνα συμπεραίνουμε ότι ο γιος του Ευρυκλή Γάϊος Ιούλιος Λάκων άσκησε εξουσία στην Σπάρτη, αλλά χωρίς καταπιέζει τους συμπατριώτες του.

Εδώ όμως υπάρχει ένα ερώτημα σχετικά με το είδος της μοίρας στην οποία αποσύρθηκε ο Ευρυκλής. Τι συνέβη; Μήπως πέθανε ο Ευρυκλής; Ποία ήταν τελικά η μοίρα του;

Ο λίγο μεταγενέστερος Φλάβιος Ιώσηπος ( 37 – 107; μΧ. ) στους Ιουδαϊκούς Πολέμους ( βιβλίο 1, κεφ. XXVI, § 4, στο Josephus Jewish War, vol. II, p. 530,531, εκδ. Loeb, London 1989 ) αναφέρει ότι ο Ευρυκλής εξορίστηκε αφού έγινε υπαίτιος ταραχών.

Ο δε Πλούταρχος ( 46 μΧ. – 127 μΧ. ) στα Ηθικά του (Πλουτάρχου Ηθικά, μέρος ΙΙ αποφθέγματα Ρωμαίων, 207 F 14, στa Plutarch Μoralia vol. III, p. 237, εκδ.  Loeb, London 1931 ) αναφέρει ότι αρχικά ο Οκταβιανός διέταξε την φυλάκιση του, αλλά όταν πληροφορήθηκε ότι καταγόταν ο Ευρυκλής από τον Βρασίδα, τον έβγαλε από την φυλακή και τον απομάκρυνε με μια μέτρια επίπληξη.

Ο Βρασίδας ήταν περίφημος για τη στρατηγική του ικανότητα και πολιτική του ευστροφία Σπαρτιάτης στρατηγός, που διακρίθηκε στα πρώτα χρόνια του Πελοποννησιακού πολέμου. Επιχείρησε τολμηρές επιθέσεις εναντίον της Πύλου, του Πειραιά και της Κέρκυρας, συμμάχου των Αθηναίων, κατορθώνοντας να φέρει τη Σπάρτη σε θέση πλεονεκτικότερη από εκείνη των Αθηνών. Θεώρησε ότι καλύτερα θα ήταν να μεταφέρει τον πόλεμο βορειότερα και το κατόρθωσε καταλαμβάνοντας τις πόλεις Στάγειρα. Άκανθο και Άργιλο. Κυρίεψε την Αμφίπολη και άλλες πόλεις συμμαχικές των Αθηνών. Δυο ολόκληρα χρόνια κυριάρχησε στη Χαλκιδική. Στα 422 σε μια μάχη που έγινε μπροστά από τα τείχη της Αμφίπολης μεταξύ Αθηναίων και Σπαρτιατών, ο Βρασίδας τραυματίστηκε βαριά και πέθανε. Τον αντικατάστησε ο ναύαρχος Λύσανδρος που ήταν αρκετά ικανός, αλλά δε διέθετε την ιδιοφυία και την ευστροφία του Βρασίδα ( Ήλιος στο λήμμα Βρασίδας ).
Μετά από τα γεγονότα αυτά τίποτα δεν μας είναι γνωστό για τον Ευρυκλή.

Για τον Γάϊο Ιούλιο Λάκωνα σώζεται μία επιγραφή στο Ταίναρο, η οποία λέγει : «το κοινόν των Ελευθερολακώνων Γάιον Ιούλιον Λάκωνα Ευρυκλέους υιόν, τον ίδιον ευεργέτην».  Είναι   δε πιθανό το λιμάνι του Ταινάρου, που ονομάζεται Πόρτο Κάγιο ( Πόρτο Γάϊο ), να έχει λάβει το όνομα του από αυτόν ( Παπαρρηγόπουλος ενθ. ανωτ. ).

Οι Ρωμαίοι έμποροι του Γυθείου έστησαν αδριάντα στον Ευρυκλή με επιγραφή επί του βάθρου στα λατινικά και ελληνικά που έλεγε: C(AIUM) IULIUM LACHARIS F(ILIUM) EURYCLEM CIVES ROMANI IN LACONIA QUI HABITANT NEGOTIANTUR BENIFICI ERGO.

ΓΑΪΟΝ ΙΟΥΛΙΟΝ ΛΑΧΑΡΟΥΣ ΥΙΟΝ ΕΥΡΥΚΛΕΑ ΡΩΜΑΙΟΙ ΟΙ ΕΝ ΤΑΙΣ ΠΟΛΕΣΙΝ ΤΗΣ ΛΑΚΩΝΙΚΉΣ ΠΡΑΓΜΑΤΕΥΟΜΕΝΟΙ ΤΟΝ ΑΥΤΩΝ ΕΥΕΡΓΕΤΗΝ (Σωκράτης Β. Κουγέας, Γάιος Ιούλιος Ευρυκλής, στο αφιέρωμα Λακωνία, σελ. 29, εκδ. Παπαδήμας, Αθήνα 1998).

Στην Αθήνα υπήρχαν αδριάντες προς τιμήν του Λαχάρους, του Ευρυκλέους και του υιού του «αρετής ένεκα» (Σωκράτης Β. Κουγέας, Γάιος Ιούλιος Ευρυκλής, στο αφιέρωμα Λακωνία, σελ. 31, εκδ. Παπαδήμας, Αθήνα 1998).

Προς τιμήν του Ευρυκλή θεσπίστηκαν στο Γύθειο μουσικοί αγώνες τα Ευρύκλεια, οι οποίοι διήρκεσαν μέχρι της εποχής του Κομμόδου (Παπαρρηγόπουλος, σ. 33, υποσημείωση 1). Η Αθήνα είχε αναγείρει αδριάντα προς τιμήν του Ευλυκλή. Ο Ευρυκλής είχε κόψει νόμισμα με τη μορφή της Σπάρτης κόρης του Ευρώτα από τη μια πλευρά και από την άλλη τους Διοσκούρους έφιππους με τις λέξεις ΛΑ(ΚΕΔΑΙΜΟΝΊΩΝ) ΕΠΙ ΕΥΡΥΚΛΕΟΣ (Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ηλίου, λήμμα Ευρυκλής).

Αυτός ήταν ο Ευρυκλής Λαχάρους Λακεδαιμόνιος, ένας χαρακτηριστικός τύπος Έλληνα ηγεμόνα φίλου των Ρωμαίων, ηρωϊκού, διεφθαρμένου, αγαθοεργού και τυράννου. Ήταν ένας άνθρωπος του καιρού του. Γραικύλος; Ίσως. 

Βιβλιογραφία :

Α. Ιστορικές Πεγές:

1. Παυσανίας, . a. : Κορινθιακά, Β, 3, 5, εκδ. Teubner, Leipzig 1903.

b. : Λακωνικά, Γ, 14, 8, εκδ. Teubner, Leipzig, 1903.

2. Πλούταρχος, a. : Πλουτάρχου, Αντώνιος, § § 66 & 67, στους Parallel Lives, vol. IX, pp. 289 – 291, εκδ. Loeb, London 1920.

b. : Πλουτάρχου Αντώνιος, § 67, και υποσημείωση 312 – σχόλιο σελ. 571, εκδ. Ζήτρος, Θεσσαλονίκη 2006.

c. : Πλουτάρχου Ηθικά, μέρος ΙΙ αποφθέγματα Ρωμαίων, 207 F 14, στa Plutarch Μoralia vol. III, p. 237, εκδ.  Loeb, London 1931.

3. Στράβωνος, Γεωγραφικά, βιβλίο 8, κεφ. 5,  § 1 στην Strabo Geography, vol. IV, p. 127, εκδ. Loeb, London 1937.

 Στράβωνος, Γεωγραφικά, βιβλίο Η’, κεφ. 5, § 5, στην Strabo Geography, vol. IV, pp. 137 – 139, εκδ. Loeb, London 1927.

4. Φλάβιος Ιώσηπος, a. : Ιουδαϊκοι Πόλεμοι, βιβλίο Α’, κεφ. XXVI, 513 - 533, στο Josephus, vol. II, Jewish War, book I - III, pp. 242 - 252, εκδ. Loeb, London 1989.

b. : Ιουδαϊκή Αρχαιολογία, βιβλίο ΙΣΤ’, 300 – 310 στο Josephus,    vol. VIII, Jewish Antiquities, book XV – XVII, pp. 330 – 334, εκδ,Loeb. London 1990.

5. : Δίων Κάσσιος, βιβλ. 54, 7, στην Roman History, vol. VI, p. 299, εκδ. Loeb, London 1917.

6. : Publius ( Gaius ) Cornelius Tacit. Annales II, 53 , στον Τacitus, vol. III, εκδ. Loeb, London 1931. 

Β. Μελέτες και εγκυκλοπαίδιες :

1. Κ. Παπαρρηγοπούλου, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους , βιβλίον όγδοον, σελ. 28 – 29 και 31 - 33, εκδ. ΣΤ', Αθήναι 1932.

2. Σπ. Λάμπρου, Ιστορία της Ελλάδος, τόμος Γ', σελ. 90 -91, εκδ. Δημιουργία, Αθήνα 1998.

3. Σωκράτης Β. Κουγέας, Γάιος Ιούλιος Ευρυκλής, στο αφιέρωμα Λακωνία, σελ. 29 -32, εκδ. Παπαδήμας, Αθήνα 1998.

4. Σαράντης Ι. Καργάκος, Ιστορία της Σπάρτης, τόμος Β', σελ. 712 - 716 και 719, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 2006.

5. Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ηλίου ( τα λήμματα περί Ευρυκλή και περί των Ιουδαίων και Καππαδόκων ηγεμόνων ).

6. Wikipedia, the free engyclodedia ( ομοίως ).

7. The Jewish on line Encyclopedia (ομοίως).

8. Σάββα Χ. Αγουρίδη, Ιστορία των χρόνων της Καινής Διαθήκης, σ. 265 – 270, εκδόσεις Πουρνάρα , Δ' έκδοση, Θεσσαλονίκη 1985.

 9. Βίκτωρος Δουρουύ, Ακαδημαϊκού, Ιστορία των Ρωμαίων, σ. 602 - 603, εκδ. Παρασκήνιον, Αθήνα Ιούνιος 2003 ( Φωτοτυπική ανατύπωση της έκδοσης Φέξη, Αθήνα 1897 ).           

              

Η Σημαία. Ποίημα Ιωάννου Πολέμη.

Ο Βενετοτουρκικός πόλεμος του 1687 και η καταστροφή του Παρθενώνα.

Υπό Γεωργίου - Μιχαήλ Δ. Καραχάλιου.

Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους στις 29 Μαΐου 1453 οι Έλληνες επανειλημμένα κατέβαλαν προσπάθειες για να απελευθερωθούν από το ζυγό του βάρβαρου κατακτητή. Μέχρι να έρθει η πολυπόθητη ημέρα της επανάστασης της 25ης Μαρτίου 1821 το ελληνικό έθνος δεν ησύχασε ούτε στιγμή, συνεχώς προσπαθούσε να βρει την κατάλληλη ευκαιρία για να απελευθερωθεί.

Στα τετρακόσια χρόνια της μαύρης σκλαβιάς έγιναν πάμπολλα τοπικά και γενικότερα επαναστατικά κινήματα από τους Έλληνες προκειμένου να αποτινάξουν τον βαρύ ζυγό της σκλαβιάς και να αναπνεύσουν τον καθάριο της λευτεριάς αέρα.

Όταν οι Τούρκοι βρίσκονταν σε πόλεμο με κάποια χριστιανικά κράτη οι Έλληνες συμμαχούσαν μαζί τους για να τους βοηθήσουν να νικήσουν τον βάρβαρο κατακτητή και να επιτύχουν την ελευθερία τους.

Μια τέτοια προσπάθεια ήταν και βενετοτουρκικός πόλεμος του 1687, τότε που ο Βενετός αρχιστράτηγος και μετέπειτα δόγης Φραγκίσκος Μοροζίνι κατάφερε να αποσπάσει από τους Τούρκους την Πελοπόννησος και κάποια νησιά.

Ο πόλεμος μεταξύ Τούρκων και Βενετών ξεκίνησε από την Πελοπόννησο και οι συνεχείς νίκες του στρατηγού Μοροζίνι έδωσαν θάρρος στους Αθηναίους και τους έκαναν να ζητήσουν την βοήθειά του στέλνοντας πρεσβεία αποτελούμενη από τον Δεσπότη τους και Αθηναίους προκρίτους. Η πρεσβεία των Αθηναίων προς τον Μοροζίνι ζήτησε την επέμβαση του για την απελευθέρωση της πόλης τους και ολόκληρης της Αττικής από τους Τούρκους με αντάλλαγμα ετήσιο φόρο προς τους Βενετούς που θα ανερχόταν στις 9.000 ρεάλια (γρόσια). Την πρεσβεία των Αθηναίων προς τον Μοροζίνι αποτελούσαν, ο Μητροπολίτης Αθηνών Ιάκωβος Α’, οι Αθηναίοι προύχοντες Πέτρος Γάσπαρης και Γεώργιος Δούσμανης, και δύο ακόμα άλλοι απεσταλμένοι.

Ο φιλόδοξος Βενετός στρατηλάτης κολακεύτηκε από την πρόσκληση των Αθηναίων και με προθυμία δέχτηκε να εκστρατεύσει προς απελευθέρωση τους.

Στις 19 Σεπτεμβρίου 1687 (νέο ημερολόγιο) ο Φραγκίσκος Μοροζίνι ξεκίνησε από την Κόρινθο διά θαλάσσης με 9.880 άντρες και 870 άλογα. Την επομένη 20 Σεπτεμβρίου οι δυνάμεις των Βενετών αποβιβάστηκαν στον Πειραιά και προχώρησαν για να κατάλαβαν τον Ελαιώνα. Οι Τούρκοι μόλις αντιλήφθηκαν την απόβαση των Βενετών κλείστηκαν στην Ακρόπολη και έστειλαν αγγελιοφόρο να ζητήσει τη βοήθεια του Πασά της Χαλκίδας κάτω από τη διοίκηση του οποίου βρισκόταν η πόλη των Αθηνών.

Οι Έλληνες κάτοικοι της Αθήνας χωρίς να χάσουν καιρό έστειλαν μία ομάδα προκρίτων προς τον Μοροζίνι για να του δηλώσουν υποταγή ζητώντας ταυτόχρονα την άμεση βοήθεια του προς απελευθέρωση της πόλης τους. Αμέσως ο Μοροζίνι διέταξε τον αρχηγό των μισθοφόρων του Σουηδό κόμη Όθωνα φον Καίνιξμαρκ να καταλάβει την Αθήνα και να πολιορκήσει την Ακρόπολη. Μέρος των στρατευμάτων της Βενετίας, αποτελούμενο από μισθοφόρους Γερμανούς, Ιταλούς, Ιππότες της Μάλτας και Σουηδούς, κατέλαβε την Αθήνα και οι υπόλοιποι τοποθετήθηκαν σε διάφορες επίκαιρες θέσεις γύρω από την Ακρόπολη και εντός του Ελαιώνα.

Ο Όθων φον Καίνιξμαρκ διέταξε να τοποθετηθούν μονάδες πυροβολικού στις καταλληλότερες θέσεις γύρω από την Ακρόπολη. Έτσι εγκαταστάθηκαν πυροβόλα και όλμοι στου Φιλοπάππου, στην Πνύκα και στον Άρειο Πάγο. Αμέσως άρχισε σφοδρός κανονιοβολισμός. Οι βολές του βενετσιάνικου πυροβολικού άρχισαν να κτυπούν μα σφοδρότητα το σπουδαιότερο μνημείο του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Στις 25 Σεπτεμβρίου έπεσε μία βόμβα στα Προπύλαια όπου υπήρχε αποθηκευμένη πυρίτιδα. Η έκρηξη από την ανάφλεξη των πυρομαχικών προκάλεσε την καταστροφή τμήματος των Προπυλαίων.

Εδώ πρέπει να σημειώσουμε ότι τα Προπύλαια είχαν καταστραφεί και το 1.656 από τυχαία ανάφλεξη της τουρκικής πυριτιδαποθήκης που βρισκόταν εκεί.

Την νύχτα της 26 προς 27 Σεπτεμβρίου έπεσε μια βόμβα μέσα στον Παρθενώνα περνώντας από το φεγγίτη της οροφής και προκάλεσε μια τρομερή έκρηξη που κατέστρεψε το μνημείο. Στον Παρθενώνα ήταν εγκαταστημένη η κύρια πυριτιδαποθήκη των Τούρκων και η σφοδρότητα της έκρηξης διέλυσε τον αρχαίο ναό. Το μοιραίο βλήμα κατά του Παρθενώνα το έριξε χωρίς λόγο και χωρίς εντολή ο Ιταλός κόμης ντε Σαν Φελίτσε, για τον οποίο ο Γερμανός αξιωματικός Μπίλοβ έλεγε ότι ήταν ανόητος και δεν είχε ιδέα της βλητικής τέχνης

Έτσι το τελειότερο κτίσμα της κλασικής αρχαιότητας καταστράφηκε από τους Χριστιανούς που αποπειράθηκαν να απελευθερώσουν τους Αθηναίους από τους Τούρκους.

Εδώ πρέπει να σημειώσουμε την ανυπαρξία κάθε καλλιτεχνικής ευαισθησίας εκ μέρους των Τούρκων και να υπογραμμίσουμε την ασέβειας τους προς τον πολιτισμό όταν επέλεξαν να εγκαταστήσουν την κεντρική τους πυριτιδαποθήκη μέσα στο πιο λαμπρό μνημείο της αρχαιότητας αδιαφορώντας για τους κινδύνους που εγκυμονούσε η πράξη τους αυτή για την ασφάλεια του απαράμιλλου καλλιτεχνήματος της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς του οποίου η πολιτισμική οντότητα είναι ανεπανάληπτη.

Μετά την τρομερή έκρηξη οι Τούρκοι φοβισμένοι περίμεναν την βοήθεια από τον Πασά της Χαλκίδας και όταν αυτή αποκρούστηκε από τον Καίνιξμαρκ, την Κυριακή 28 Σεπτεμβρίου, ύψωσαν λευκή σημαία και ζήτησαν να συνθηκολογήσουν. Την συμφωνία της συνθηκολόγησης την υπόγραψαν τα δύο μέρη στις 29 Σεπτεμβρίου και ως ημέρα αποχώρησης των Τούρκων από την Ακρόπολη ορίστηκε 3η Οκτωβρίου 1.687.

Την ορισθείσα ημερομηνία πεντακόσιοι Τούρκοι στρατιώτες και δυόμισι χιλιάδες Τούρκοι άμαχοι κατευθύνθηκαν προς τον Πειραιά και αφού επιβιβάστηκαν σε πλοία ναυλωμένα γι’ αυτό το σκοπό απέπλευσαν με προορισμό τη Μικρά Ασία.

Οι Βενετοί πέρασαν το χειμώνα στην Αθήνα όπου έπεσε επιδημία πανώλης. Την επόμενη άνοιξη εκστράτευσαν κατά της Χαλκίδος την οποία απέτυχαν να καταλάβουν. Μετά την στρατιωτική αυτή αποτυχία ο Μοροζίνι αποφάσισε να αποχωρήσει από την Αττική και να επιστρέψει στην Κόρινθο φοβούμενος επίθεση των Τούρκων και την επιδημία της πανώλης.

Οι Αθηναίοι φοβούμενοι την εκδικητική μανία των Τούρκων αλλά και την επιδημία εγκατέλειψαν τα πάτρια εδάφη και ακολουθούσαν τους Βενετούς στην Πελοπόννησο και σε άλλα μέρη της επικράτειάς τους.

Οι Τούρκοι κατέλαβαν ολόκληρη την ερημωμένη από τον πληθυσμό Αττική και προκειμένου να μην μείνει η Αθήνα και οι γύρω περιοχές χωρίς κατοίκους δέχτηκαν σταδιακά την επιστροφή των φυγάδων Αθηναίων μετά από αίτηση συγγνώμης του Οικουμενικού Πατριάρχη Ιακώβου (κατά την Τρίτη πατριαρχεία του 12 – 10 -1687 έως 3 – 3 – 1688) προς τον Σουλτάνο Σουλεϊμάν τον Β’ (1687 – 1691). Για να εξευμενίσει τον Τούρκο ηγεμόνα ο Οικουμενικός Πατριάρχης καθαίρεσε τον Μητροπολίτη Αθηνών Ιάκωβο Β’ ως πρωταίτιο της συνεργασίας των Αθηναίων με τους Βενετούς. Η σταδιακή επιστροφή των Αθηναίων στις εστίες τους άρχισε το έτος 1690, όταν είχε λήξη ο κίνδυνος από την πανώλη και νέος Μητροπολίτης Αθηνών είχε αναλάβει ο Άνθιμος Β’.

Έτσι έληξε η πρόσκαιρη απελευθέρωση της Αθήνας από τον τουρκικό ζυγό με τη βοήθεια των Βενετών η οποία είχε ως αποτέλεσμα την καταστροφή του παγκόσμιας καλλιτεχνικής αξίας μνημείου του Παρθενώνα που είναι το ανεπανάληπτο δημιούργημα των δύο μεγάλων αρχιτεκτόνων της κλασικής αρχαιότητας, του Ικτίνου και του Καλλικράτη.



Βιβλιογραφία.

1. Γεωργίος Κ. Κωνσταντινίδης, Επιτομή ιστορίας των Αθηνών, εκδ. Ελευθερουδάκη, Αθήναι 1930.

2. Δ. Σισιλιάνος, Παλαιαί Αθήναι, εκδ. Αετός 1953.

3. Κορνηλία Χατζηασλάνη, Ο Μοροζίνι, οι Βενετοί και η Ακρόπολη, εκδ. Γεννάδειος Βιβλιοθήκη, Αθήνα 1987.

Ο μαρκήσιος de Nointel στην Αθήνα

Υπό Γεωργίου - Μιχαήλ Δ. Καραχάλιου.

Τα εγκαίνια του νέου Μουσείου της Ακροπόλεως έφεραν για άλλη μια φορά στο προσκήνιο το θέμα των Ελγινείων Μαρμάρων. Για άλλη μια φορά αναλογιστήκαμε, βλέποντας τα τραύματα που προξένησε το συνεργείο του Έλγιν στην Ακρόπολη, το μέγεθος της βαρβαρότητας που απαιτείται για να ασελγήσει κάποιος με τόσο κτηνώδη τρόπο πάνω σε ένα από τα πιο ένδοξα και θαυμαστά μνημεία του παγκοσμίου πολιτισμού. Μόνον ένα τέρας στην ψυχή θα μπορούσε να δώσει εντολή σε αυτούς που τον υπηρετούσαν να χρησιμοποιήσουν τέτοιες βάρβαρες μεθόδους προκειμένου να αποσπάσουν από τα μνημεία τα διάφορα αρχιτεκτονικά μέλη. Ο διάσημος εγκληματολόγος, μακαρίτης σήμερα, καθηγητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Κωνσταντίνος Γαρδίκας είχε πει κάποτε στον γράφοντα ότι όποιος φέρεται με βαναυσότητα στα έργα τέχνης καταστρέφοντας και διαμελίζοντάς τα είναι ψυχικά ανώμαλος και έχει διεστραμμένη τη γενετήσια συμπεριφορά. Δεν νομίζω να υπάρχει αμφιβολία ότι αυτή ακριβώς είναι και η περιγραφή της ψυχολογίας του λόρδου Έλγιν, ο οποίος διέπραξε ένα τόσο τερατώδες ανοσιούργημα σε βάρος ενός από τα πιο λαμπρά δημιουργήματα του παγκοσμίου πολιτισμού. Χωρίς να το θέλω αυτή η απαίσια και αποκρουστική συμπεριφορά του Έλγιν φέρνει στο νου μου μια διαμετρικά αντίθετη συμπεριφορά ενός Γάλλου διπλωμάτη, ο οποίος επισκέφτηκε την Αθήνα κατά ΙΖ αιώνα, του Charles – François Olier μαρκησίου de Nointel πρεσβευτή του βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκου ΙΔ’, του Βασιλέως Ηλίου.


Ο de Nointel επισκέφθηκε την Αθήνα το Νοέμβριο του 1674. Θα μπορούσε και αυτός, αν το ήθελε, με την άδεια ή και την ανοχή της Υψηλής Πύλης, να προσλάβει ένα συνεργείο κατεδάφισης, όπως έκανε ο βάρβαρος κόμης Έλγιν, και να προβεί σε ακατονόμαστες βαρβαρότητες εις βάρος του Παρθενώνος και των άλλων ιερών μνημείων της Ακροπόλεως, αλλά δεν το έπραξε. Η ευγενική ψυχή του δεν του επέτρεψε ένα τέτοιο ανοσιούργημα. Ήταν πρέσβης, ήταν ευγενής ( μαρκήσιος ), εκπροσωπούσε μια από τις μεγαλύτερες δυνάμεις της εποχής του, θα του ήταν πολύ εύκολο να αποσπάσει την έγκριση της Υψηλής Πύλης για να ιδιοποιηθεί αρχαιότητες, αλλά ούτε ζήτησε, ούτε έλαβε μια τέτοια έγκριση. Αντί για συνεργείο κατεδάφισης ο μαρκήσιος de Nointel έφερε μαζί του στην Αθήνα ένα ζωγράφο, τον Jacques Carrey. Έτσι, αντί για κατεδαφίσεις και ακρωτηριασμούς των μνημείων πάνω στην Ακρόπολη, είχαμε τον Carrey να σκιτσάρει τα μνημεία του ιερού βράχου.

Αυτή η καλλιτεχνική δραστηριότητα του Carrey είχε ως αποτέλεσμα να διασώσει ως τις μέρες μας την εικόνα που παρουσίαζαν τα απαράμιλλα καλλιτεχνήματα της κλασικής αρχαιότητας πριν από το βομβαρδισμό του Μοροζίνι στα 1687. Από το έργο του Carrey σήμερα έχουμε την ευτυχία να γνωρίζουμε πως ήταν ο Παρθενώνας και τα γλυπτά του πριν από την καταστροφή του Μοροζίνι. Το σύνολο αυτής της θαυμάσιας και πολύ χρήσιμης εργασίας του Carrey το διέδωσε στο πλατύ κοινό ο Henri Omont εκδίδοντας το 1898 στο Παρίσι ένα λεύκωμα υπό τον τίτλο «Athènes au XVIIe siècle».

Εκτός από τα σκίτσα του Παρθενώνα και των γλυπτών του, ο Carrey μας έδωσε κι άλλο ένα θαυμάσιο έργο, μία ελαιογραφία σε μουσαμά, διαστάσεων 2,6 Χ 5,2 m., στην οποία εικονίζεται η επίσημη υποδοχή του μαρκησίου de Nointel κατά την άφιξη του στην Αθήνα το Νοέμβριο toy 1674. Η τοποθεσία στην οποία γίνεται η υποδοχή του Γάλλου πρέσβη είναι η σημερινή πλατεία δεξαμενής στο Κολωνάκι και στο βάθος του πίνακα φαίνεται η τουρκοκρατούμενη Αθήνα με δεσπόζουσα στο κέντρο την Ακρόπολη και πάνω σ’ αυτήν τον Παρθενώνα. Όπως απεικονίζεται στον πίνακα η Αθήνα της εποχής εκείνης είναι ένα μικρό χωριό, το όριο του οποίου προς ανατολάς είναι περίπου στη σημερινή οδό Φιλελλήνων με την Ρωσική Εκκλησία να βρίσκεται εκτός του τουρκικού τείχους. Σε πρώτο πλάνο απεικονίζεται ο de Nointel με την ακολουθία και τους Αθηναίους που είχαν έρθει να τον υποδεχθούν, Έλληνες και Τούρκους.

Στο άκρο αριστερό του πίνακα απεικονίζονται κάποιοι αρχαιοκάπηλοι οι οποίοι προσπαθούν να αποσπάσουν την προσοχή του μαρκήσιου de Nointel προς τις αρχαιότητες που του προσφέρουν. Οι ακόλουθοι του Γάλλου πρέσβη είναι στραμμένοι και κοιτούν προς την πλευρά των αρχαιοκάπηλων και γνέφουν προς τον μαρκήσιο να πράξει το ίδιο και αυτός για να δει τα αρχαία κειμήλια που του παρουσιάζουν. Αυτό όμως δεν γίνεται. Ο μαρκήσιος de Nointel, ο πρέσβης της Γαλλίας και του βασιλιά Λουδοβίκου του ΙΔ’, στρέφει περιφρονητικά τα νότα προς τους αρχαιοκαπήλους και τα προϊόντα τους, χωρίς να καταδέχεται την παραμικρή επικοινωνία μαζί τους. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτός ο τρόπος απεικόνισης του μαρκησίου de Nointel στον πίνακα θέλει να περάσει ένα μήνυμα απορριπτικό και καταδικαστικό για την αρχαιοκαπηλία.

Ίσως κάποιοι να ισχυριστούν σήμερα ότι το μήνυμα αυτό αποτελεί μόνο πεποίθηση του Carrey και όχι του μαρκησίου de Nointel. Αυτός ο ισχυρισμός είναι μέγα σφάλμα. Όσοι ισχυριστούν κάτι τέτοιο πλανώνται πλάνη οικτρά. Ο μαρκήσιος de Nointel ήταν ο εργοδότης και μαικήνας του Carrey, ήταν αυτός που χρηματοδοτούσε το έργο του. Θα ήταν αδύνατο να μη γνωρίζει ή να μη συμφωνεί με όσα απεικονίζονται στον πίνακα και τα μηνύματα που περνάει το έργο αυτό στο κοινό που τον παρατηρεί.

Ο πίνακας του Carrey ανήκει στην Πινακοθήκη του Δήμου της πόλεως Chartres της Γαλλίας και εκτίθεται σήμερα με διαρκές δάνειο στο Μουσείο της πόλεως των Αθηνών του ιδρύματος Βούρου - Ευταξία.

Ο γράφων κατά τις επανειλημμένες επισκέψεις του στο Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών έχει σχηματίσει την προσωπική άποψη ότι η απόρριψη εκ μέρους του μαρκήσιου de Nointel της αρχαιοκαπηλίας αποδεικνύει μία ευγένεια ψυχής, της οποίας στερείτο παντελώς ο κόμης Έλγιν.

Υπάρχουν σήμερα κάποιοι ανόητοι που λένε ότι δεν μπορούσε ο de Nointel να διαπράξει τις αρχαιοκαπηλίες του Έλγιν και ότι άμα μπορούσε θα το έκανε. Η ιστορία όμως εξετάζει όχι το τι θα μπορούσε να γίνει, αλλά τι έγινε. Κι αυτό που έγινε είναι ότι ο μεν μαρκήσιος de Nointel χρησιμοποίησε έναν ζωγράφο, o δε κόμης Έλγιν ένα συνεργείο κατεδάφισης.

Η βαρβαρότητα και η κτηνωδία της συμπεριφοράς του Έλγιν δεν μπορεί παρά συγκρινόμενη με την ευγένεια ψυχής του μαρκησίου de Nointel να χαρακτηρίσει δύο τελείως διαφορετικούς ψυχικούς κόσμους, την βαρβαρότητα και τον πολιτισμό. Η σύγκριση αυτή είναι σε βάρος του Έλγιν και για ένα ακόμα λόγο, επειδή η επίσκεψη του μαρκήσιου de Nointel στην Αθήνα έγινε 127 χρόνια πριν να αρχίσει υλοποιούμενη η εγκληματική δράση του λόρδου Έλγιν. Θα μπορούσε ο Άγγλος ευπατρίδης να είχε παραδειγματιστεί από την εν γένει πολιτισμένη συμπεριφορά του Γάλλου πρέσβη και να μην είχε διαπράξει το ανοσιούργημα το οποίο διέπραξε, αλλά δεν το έκανε.

Μέγας Αλέξανδρος. Ο με κανέναν άλλον θνητόν όμοιος.

Ο Αλέξανδρος νικά το Δαρείο στη μάχη της Ισσού.

Νίκος Μάρτης
Πρώην Υπουργός
Πρόεδρος της Μακεδονικής Εστίας

«Ούτε και εις εμέ φαίνεται ότι άνευ θείας δυνάμεως έγινε ο με κανέναν θνητό όμοιος»

Με την χαρακτηριστικήν αυτήν εκτίμηση για τον Αλέξανδρο, ο Αρριανός, ο σοβαρώτερος μελετητής και ιστορικός του έργου του ολοκληρώνει το βιβλίο του «Αλεξάνδρου Ανάβασις».

Ο Πλούταρχος εις το βιβλίον του «Ηθικά περί της Αλεξάνδρου τύχης ή αρετής» αναφέρει: «οι χώρες που δεν γνώρισαν τον Αλέξανδρον, είναι σαν να μην είδαν το φως του ηλίου» και εις άλλο σημείο γράφει: «ο Αλέξανδρος από όσα δίδαξε, όσα είπε ή έπραξε, αποδεικνύεται φιλόσοφος».

Οι Αμερικανοί παραγωγοί που φιλοδοξούν να γυρίσουν ταινία του Μεγάλου Αλεξάνδρου, δεν μπορούν να αγνοήσουν τους ανωτέρω χαρακτηρισμούς των δύο κορυφαίων ιστορικών για τον Αλέξανδρο. Οφείλουν χάριν του κύρους των, αλλά και για το κύρος της Αμερικής που ως η σημερινή υπερδύναμη πρέπει να ηγείται, όπως ορθώς γράφει ο τ. Πρόεδρος των Η.Π.Α. Κλίντον, να μη παρασυρθούν σε τυχαία σενάρια και αγνοήσουν το μεγαλείο του Αλεξάνδρου, που γεννήθηκε θνητός, έζησε ως υπεράνθρωπος και πέθανε ως ημίθεος και με το έργο του ώθησε την ανθρωπότητα αιώνες μπροστά.

Μια άλλη υπερδύναμη την εποχή της, η Ρώμη, ονόμασε πρώτη τον Αλέξανδρο Μέγα, τον οποίο θεοποίησε και όχι μόνο ακολούθησε το έργο του και αγκάλιασε όλους τους τομείς της τέχνης, της επιστήμης και της ζωής, αλλά το ολοκλήρωσε μεταφέροντας και παγιώνοντας την ελληνική κληρονομιά στη Δύση, γεγονός που προετοίμασε την δημιουργία του Δυτικού Πολιτισμού. Ο Chateaubriand έγραψε: «αν κάποιος έμοιασε με θεό αυτός είναι ο Αλέξανδρος».

Οι ανωτέρω χαρακτηρισμοί δεν ήσαν τυχαίοι.

Η συγκλονιστική ομιλία του Αλεξάνδρου στην ΩΠΗ, γνωστή ως όρκος του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ενώπιον 9.000 Αξιωματούχων Ελλήνων και Ασιατών, αποτελεί για τους ηγέτας όλων των λαών και διεθνών οργανισμών φωτεινό παράδειγμα στην πορεία για την Τρίτη χιλιετία.

Ο όρκος του Αλεξάνδρου στην ΩΠΗΝ είναι γνωστός, αλλά δεν έχει τονισθεί ότι ξεχύθηκε από την Μακεδονία όχι για να υποτάξει λαούς ή να κατακτήσει πλούτη ούτε να ικανοποιήσει πάθη, αλλά για να ενώσει όλους τους ανθρώπους με τα δεσμά της ειρήνης, της ομόνοιας και της αμοιβαίας επικοινωνίας.

Την επιθυμία του αυτή, όπως γράφει ο Πλούταρχος, την διετύπωσε και πριν ακόμη αρχίσει την εκστρατεία του όταν συναντήθηκε με τον Διογένη στην Κόρινθο. Όταν ρώτησε τον Διογένη τι θέλει, εκείνος του είπε να φύγει από μπροστά του για να μην καλύπτει τον ήλιο που τον φώτιζε. Ο Αλέξανδρος δεν θύμωσε αλλά είπε:

«Εάν δεν σκεπτόμουν να αναμείξω τα βάρβαρα έθνη με την Ελλάδα και διατρέχοντας όλη την Ήπειρο να την εκπολιτίσω και αφού βρω τα πέρατα της γης και τον ωκεανό της θάλασσας, να εκτείνω έως εκεί την Μακεδονία και να σπείρω και ν’ απλώσω την Ελληνική δικαιοσύνη και ειρήνη, σε όλα τα μέρη του κόσμου, δεν θα καθόμουν άπρακτος μεταχειριζόμενος την εξουσία για σωματικές απολαύσεις αλλά θα ζήλευα την απλότητα του Διογένη».

Έκανε πράξη ότι την εξουσία δεν θα μετεχειρίζετο για απολαύσεις.

Κατά την αναχώρησιν του από την Μακεδονία για την εκστρατεία κατά των Περσών, αναφέρουν όλοι οι συγγραφείς, διένειμε την περιουσία του. Όταν ρωτήθηκε τι θα κρατήσει για τον εαυτόν απήντησε την ελπίδα.

Όταν στα Ιεροσόλυμα οι Εβραίοι του προσέφεραν χρυσόν και αργυρόν, αρνήθηκε να τα παραλάβει, γράφει ο Ψευδοκαλισθένης.

Προ ετών ο Πρέσβυς μας εις το Ισλαμαμπάτ, την πρωτεύουσα του Πακιστάν, μου είπε ότι και σήμερα εις τα Σχολεία του Πακιστάν διδάσκεται ότι όταν πέθανε ο Αλέξανδρος και τον έβαλαν στο φέρετρο, τον περιέφεραν στην πόλη με τα χέρια έξω από το φέρετρο και φώναζαν «Ο Αλέξανδρος με καθαρά χέρια γεννήθηκε και με καθαρά χέρια πηγαίνει στον άλλο κόσμο».

Η δήλωση του Αλεξάνδρου στην συνάντηση του με τον Διογένη, η πολιτική του κατά την διάρκεια της εκστρατείας του με αποκορύφωμα την ομιλίαν του εις την ΩΠΗΝ και το υπό του Διοδώρου αναφερόμενον «τους εχθρούς ανάγκαζε ευδαιμονείν ο νικήσας», επιβεβαιώνουν ότι στόχος του Αλεξάνδρου ήτο να εκπολιτίσει και όχι να κατακτήσει.

Ο Αλέξανδρος εσέβετο το δημόσιο χρήμα και ήτο φιλάνθρωπος. Τιμώρησε σκληρότατα, γράφει ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, όσους κατεχράσθησαν δημόσιον χρήμα και συμπεριεφέρθησαν κακώς εις τους πολίτας.

Ο Αλέξανδρος δεν ακολούθησε την συμβουλή του Αριστοτέλη να συμπεριφέρεται διαφορετικά στους Έλληνας και τους μη Έλληνας. Με τον σεβασμό των ηθών και εθίμων των υποτελών, την βαθμιαία εξάλειψη της διακρίσεως σε κατακτητές και κατακτηθέντας, εξύψωσε τους λαούς που κατέκτησε, οικονομικά, κοινωνικά, πολιτικά, γι’ αυτό και αγαπάται και σήμερα από τους λαούς των χωρών αυτών και σε δεκάδες χώρες Ανατολής και Δύσης, η λαϊκή μούσα τον θεωρεί δικό της. Ο Montesquieu έγραψε: «μόλις έλειψε ο Αλέξανδρος ορφάνεψαν τα έθνη».

Ο Παύλος Τζερμιάς αναφέρει ότι ο Βολταίρος έγραψε: «Ο Αλέξανδρος άλλαξε το πρόσωπο της Ασίας, της Ελλάδος, της Αιγύπτου και έδωσε στον κόσμο νέα κατεύθυνση».

Πρώτος ο Αλέξανδρος έλαβε έμπρακτα θέση κατά των φυλετικών διακρίσεων με τον γάμο του με την Αφγανή Ρωξάνη την κόρη του Δαρείου, αλλά και διότι ανέθεσε κρατικά καθήκοντα σε Αξιωματούχους των λαών που κατέκτησε.

Η συμπεριφορά του Αλεξάνδρου στην οικογένεια του Δαρείου (μητέρα, την οποία αιχμαλώτισε, σύζυγο και παιδιά του) θαυμάστηκε περισσότερο από κάθε άλλη για τον σεβασμό που έδειξε, αντί να φερθεί σαν νικητής αγέρωχος και κυρίαρχος αντίπαλος Βασιλιάς.

Η μητέρα του Δαρείου, αιχμάλωτη, αγάπησε τον Αλέξανδρο σαν παιδί της, κέρδισε την καρδιά τα με τον σεβασμό που της έδειξε και την αγνότητα της νιότης του. Δεν τον εγκατέλειψε όταν προσπάθησαν κρυφά να την βοηθήσουν να δραπετεύσει και όταν πέθανε ο Αλέξανδρος έμεινε νηστική πέντε μέρες, γράφει ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, και αυτοκτόνησε.

«Δαρείε από εχθρό με φύση ανώτερη των ανθρώπων έχεις νικηθεί... Ο εχθρός εκείνος είναι ενάρετος και γεναίος».

Με τους ανωτέρω χαρακτηρισμούς για τον Αλέξανδρο παρηγόρησε ο δραπετεύσας από την αιχμαλωσία Θαλαμηπόλος της Στατείρας, της συζύγου του Δαρείου, όταν είδε τον Δαρείο να κτυπά το κεφάλι του και να οδύρεται με την πληροφορίαν που του έδωσε ότι η γυναίκα του πέθανε στη γέννα.

Όταν ο Δαρείος πληροφορήθηκε από τον Θαλαμηπόλο (γράφει ο Droyzen εις το βιβλίο του «Ιστορία του Μεγάλου Αλεξάνδρου» των Ρ.Η.Σ. Αποστολίδη, χορηγία Τραπέζης Πίστεως, σελ. 301), ότι ο Μακεδών Βασιλεύς τίμησε την οικογένεια του και ότι ο Αλέξανδρος διέταξε και ετάφη με κάθε πολυτέλεια η νεκρή βασίλισσα και ότι με δάκρυα τίμησε την μνήμη της, ο Δαρείος σήκωσε τα χέρια του στον ουρανό και ευχήθηκε: «Αν γυρίσει νικητής ν’ αξιωθεί να ξεπληρώσει όσα έκανε ο Αλέξανδρος στους αγαπημένους του όταν δυστύχησε και ότι αν πάψουμε να κυβερνάμε κάντε λοιπόν θεοί, άλλος από τον Αλέξανδρο να μην καθήσει στου Κύρου τον θρόνο».

Ελευθερώνοντας πόλεις, αναφέρει ο Αρριανός, κατέλυσε την Ολιγαρχία και αποκατέστησε την Δημοκρατία.

Ίδρυσε πόλεις, θέατρα, γυμναστήρια, άνοιξε δρόμους, καθιέρωσε ενιαίο νόμισμα και ανέπτυξε το εμπόριο.

Μετέδωσε τον Ελληνικό Πολιτισμό και καθιέρωσε την Ελληνική ως μόνη γλώσσα των λαών και επηρέασε βαθύτατα τους Άραβας, ώστε η συνάντηση Ελληνισμού και Αράβων να αποτελέσει σημαντικό γεγονός στην Ιστορία, έγραψε ο Dennis Overbye εις τους Τάιμς της Νέας Υόρκης. Οι Άραβες μετέφρασαν την Ελληνική γραμματείαν, η οποία πέρασε στην Ευρώπη και μεταφράστηκε τον 12ο αιώνα στα Λατινικά για να αποτελέσει την βάσιν της Αναγεννήσεως.

Ο Αναπληρωτής Καθηγητής Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Κωνσταντίνος Ρωμανός, εις το ενδιαφέρον βιβλίο του «Το Ελληνιστικό Ισλάμ», χαρακτηρίζει ως «ελλίποντα κρίκον της Ιστορίας του Πολιτισμού την Ελληνική κληρονομιά του Ισλάμ», γεγονός που δεν έχει ερευνηθεί στην Ελλάδα με μόνη αξιέπαινη εξαίρεση, αναφέρει ο Κων. Ρωμανός το έργον του Μητροπολίτου πρώην Μεγάλης Βρετανίας και Θυατείρων, Μεθόδιον Φούγια.

Η έρευνα αυτή, με την επανίδρυση της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας και την αρξαμένην ήδη μοιραίαν αναφοράν από Αιγύπτιους επιστήμονας, εις την μεγάλην προσφοράν της θρυλλικής Πτολεμαϊκής Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας, αποκτά επικαιρότητα και γενικότερο διεθνές ενδιαφέρον με την προβολήν του έργου των ελληνιζόντων φιλοσόφων του Ισλάμ του Μεσαίωνα.

Το επιστημονικό έργο των Αράβων φιλοσόφων, που ήτο συνέπεια του έργου του Μεγάλου Αλεξάνδρου, έγραψε ο D. Overbye εις τους New York Times (Καθημερινή 4/11/2001) ανεκόπη από τις σταυροφορίες τους Μογγόλους, και τους Οθωμανούς με την επικράτηση των οποίων επί πέντε αιώνες δεν υπήρξε ούτε ένας πνευματικός άνθρωπος.

Οι Οθωμανοί, γράφει ο Overbye, δεν ενδιαφέροντο για επιστήμες και δεν ταυτίζονται, αναφέρει ο Καθηγητής Ρωμανός, με το Ισλάμ.

Όχι τυχαία συνεπώς, ο Μωάμεθ εις το Κοράνιο αναφέρεται εις τον Δικέρατον Βασιλέα (τον Αλέξανδρον) ως είδος προφήτου που έχει την δύναμιν να τιμωρήσει όσους αδικούν και να δώσει εξαιρετικές αμοιβές εις όσους πιστεύουν και κάνουν έργα αγαθά.

Οι Βουδισταί τον τιμούν ως Ισόθεον.

Οι Πακιστανοί και σήμερα τον θεωρούν ως εθνικό των ήρωα.

Οι Εβραίοι ανά τους αιώνες και σήμερα έχουν το όνομα Αλέξανδρος, ως συνέπεια της αποφάσεως του Αρχιερέα των Εβραίων «να μείνει στην αιωνιότητα το όνομα Αλέξανδρος» δια τον σεβασμόν εις τον Αρχιερέα και στους τρόπους λατρείας των Εβραίων που έδειξε ο Αλέξανδρος κατά την επίσκεψη του στα Ιεροσόλυμα.

Ο Άγιος Νεκτάριος εις το βιβλίο του «Αι Οικουμενικοί Σύνοδοι» γράφει: «ο διασπαρείς υπό του Αλεξάνδρου Ελληνισμός προπαρασκεύασε την οδό του Χριστιανισμού από τον Αυτοκράτορα Μέγαν Κωνσταντίνον».

Ο Μέγας Βασίλειος, όχι τυχαία απευθυνόμενος εις τους νέους, προβάλλει τον Αλέξανδρο ως υπόδειγμα εγκράτειας.

Ο Αλέξανδρος τιμάται και θα τιμάται αιωνίως από τις μεγάλες θρησκείες, συνεπώς σενάρια που θα κηλιδώνουν την προσωπικότητα του θα χαρακτηρισθούν ως ευτελή.

Ανεξάρτητα από τα ανωτέρω, η κοινή λογική διαψεύδει τους ισχυρισμούς ότι ο Αλέξανδρος ήτο ομοφυλόφιλος ή μέθυσος. Διότι θα ήτο αδύνατο ο Αλέξανδρος να επιτύχει ή οδηγήσει τον στρατό του σε άθλους, τους οποίους κανένας προ αυτού ή και μέχρι σήμερα επέτυχε.

Η ανθρωπότης σήμερα έχει ανάγκη της προβολής του έργου του Αλεξάνδρου, που αποτελεί ανεκπλήρωτη επιδίωξη του Ο.Η.Ε. Την ικανοποίηση αυτή μπορεί να την προσφέρει μια ταινία, που θα έχει και μεγαλύτερη αποδοχή, παρά με ανιστόρητα ή δήθεν κερδοσκοπικά σενάρια που αποβλέπουν εις το να μειώσουν τον Αλέξανδρο τον οποίον αιώνες εσεβάσθησαν, με μόνο αποτέλεσμα να προσβάλει λαούς των χωρών που κατέκτησε, αλλά και πιστούς όλων των μεγάλων θρησκειών.

Ο Αρριανός εις το βιβλίον του «Ανάβασις Αλεξάνδρου VΙΙ» γράφει ότι ο Αλέξανδρος κατά τον Αριστόβουλο (τον ιστορικό που συνόδευε τον Αλέξανδρο), ήταν φιλόπονος, ριψοκίνδυνος, γενναιότατος και ευσεβέστατος εις τους θεούς, αλλά και εξαιρετικά εγκρατής εις τις σωματικές απολαύσεις. Ο Αρριανός προσθέτει ότι δεν είναι σοβαρό αν έκανε ορισμένα σφάλματα. Ήταν ο μόνος Βασιλεύς που μετάνιωνε για τα σφάλματα του κι αυτό οφείλετο στην ευγενική του φύση.

Τα συμπόσια του, κατά τον Αριστόβουλο, δεν κρατούσαν πολύ χάριν του κρασιού, αφού ο Αλέξανδρος δεν έπινε πολύ.

Ο Πλούταρχος με πηγή το ημερολόγιο του Αλεξάνδρου, εις το βιβλίο του «Βίοι Παράλληλοι, §23» γράφει: «Και στο κρασί επίσης ήταν λιγότερο έκδοτος από ότι φαινόταν και νομίσθηκε τέτοιος γιατί έμεινε πολύ ώρα όχι πίνοντας, αλλά μιλώντας». Ήταν, προσθέτει ο Πλούταρχος, εγκρατής και στην τροφή.

Σενάρια που επιδιώκουν να εμφανίσουν τον Μέγαν Αλέξανδρο ως ομοφυλόφιλο είναι κακόβουλα και στερούνται σοβαρότητας: Διαψεύδονται ή και γελοιοποιούνται πρώτον από τον Πλούταρχο, ο οποίος στο βιβλίο του, Πλουτάρχου Ηθικά - Περί της Αλεξάνδρου τύχης ή αρετής, αναφέρει: 333§12. Ο Αλέξανδρος, όταν ο Φιλόξενος, ο διοικητής της παραλίας, έγραψε προς αυτόν ότι εύρεν εις την Ιωνίαν παίδα ωραιότατον, του οποίου όμοιον μέχρι τότε ο κόσμος δεν εγέννησεν, και πρώτα εάν ήθελε να τον στείλη, ο βασιλεύς απαντών έγραψε προς αυτόν πικρότατας παρατηρήσεις. «Ω κάκιστε από όλους τους ανθρώπους με εγνώρισες ποτε μέχρι σήμερον ένοχον τοιούτου εγκλήματος, δια να τολμήσεις να με κολακεύσης με ηδονάς τόσον αισχράς;».

Δεύτερον από τα γεγονότα:

Ο Αλέξανδρος παντρεύτηκε: α) Την Ρωξάνην και απέκτησε διάδοχον, β) Την Στατείρα, την κόρη του Δαρείου και γ) Βασίλισσα της Ανατολής ζήτησε να αποκτήσει παιδί από τον Αλέξανδρο. Στη σημερινή εποχή στην οποία η απώλεια ιδανικών και ανθρώπινης αξιοπρέπειας είναι πλέον συνήθεις καταστάσεις, η αναζήτηση σπουδαίων φυσιογνωμιών στην ιστορία είναι απαραίτητη, ούτως ώστε να υπάρχουν θετικά παραδείγματα προς μίμηση στις μελλοντικές γενιές. Η σκόπιμη πλαστογράφηση και διάβρωση ιστορικά κατεστημένων προσωπικοτήτων με κερδοσκοπικές αποβλέψεις, μειώνοντας στο ελάχιστο τη θετική επίδρασή τους, δεν είναι μόνον επιβλαβής για κάθε πολιτισμένο άτομο, αλλά είναι μια εγκληματική πράξη έναντι ολόκληρης της ανθρωπότητας. Στην υπόθεση του Μεγάλου Αλεξάνδρου οποιεσδήποτε διαστρεβλωμένες και αβάσιμες θεωρίες και αν υπάρχουν με την προϋπόθεση κηλιδώσεως του ονόματός του και της προσωπικότητάς του, τίποτε και κανείς δεν μπορεί να μειώσει το μεγαλείο του Μεγάλου Στρατηλάτη και τη θέση του στην Ιστορία.